HuquqTech
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon fondini muhofaza qilish, koʻpaytirish, undan oqilona foydalanish, uning moddiy-texnika bazasini modernizatsiya qilish, sohaga bozor mexanizmlarini hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish, kadrlar salohiyatini oshirish hisobiga ilm-fan yutuqlaridan samarali foydalanish, shuningdek, 2030-yilgacha boʻlgan davrda oʻrmon xoʻjaligini isloh qilishning ustuvor yoʻnalishlarini belgilash maqsadida:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 23-avgustdagi “Respublikada oʻrmonlardan foydalanish samaradorligini oshirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4424-son qaroriga asosan:
2020-yil 1-yanvardan boshlab oʻrmon fondining oʻrmon bilan qoplanmagan yerlarini ijaraga berish tizimi yoʻlga qoʻyilganligi;
2020-yilning yanvar — sentabr oylarida oʻrmon fondining oʻrmon bilan qoplanmagan 29 ming gektardan ortiq yerlari 1 561 ta jismoniy va yuridik shaxslarga 275 mlrd soʻm va 7 mln dollardan ortiq investitsiya kiritish, 4300 ta yangi ish oʻrinlari yaratish sharti bilan 49 yilgacha muddatga ijaraga berilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
Belgilansinki, 2024-yil 1-yanvardan boshlab davlat oʻrmon fondi uchastkalari faqat “E-auksion” platformasi orqali ijaraga beriladi.
(1-bandning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 23-noyabrdagi PF-199-sonli Farmoni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.11.2023-y., 06/23/199/0882-son)
2. Oʻrmon fondi yerlaridan foydalanish samaradorligini oshirish, shu jumladan yangi oʻrmonzorlar barpo etish, ish oʻrinlarini tashkil etish, oʻrmonlardan qoʻshimcha foydalanishni ragʻbatlantirish, ilmiy tadqiqot faoliyatini kuchaytirish maqsadida oʻrmon fondi yerlari foydalanuvchilarini qoʻllab-quvvatlashning quyidagi yangi shakllari joriy etilsin:
a) 2020 — 2022-yillarda oʻrmon fondi yerlarini ijaraga olgan ijarachilarga quyidagi shartlarda ijara toʻlovining “nol” stavkasini qoʻllash:
oʻrmon fondining oʻzlashtirilmagan yer uchastkalarida yangidan barpo etilgan va ijaraga berilgan yongʻoq mevali bogʻlar (pista, bodom, yongʻoq) va tez oʻsuvchi daraxtlar (pavlovniya, terak) plantatsiyalari egallagan maydonlarga — besh yil davomida;
oʻrmon fondining choʻl hududlarida joylashgan, suv bilan taʼminlanmagan va oʻrmon bilan qoplanmagan yerlari oʻzlashtirilib, choʻl oʻsimliklari (saksovul, cherkez, qandim, qoraburoq) plantatsiyalari barpo etilganda — oʻn yil davomida;
oʻrmon fondining suv bilan taʼminlanmagan va oʻrmon bilan qoplanmagan yerlari oʻzlashtirilib, qishloq xoʻjaligi oziq-ovqat ekinlari (dukkakli, moyli, boshoqli ekinlar, sabzavot, poliz) va dorivor oʻsimliklar plantatsiyalari barpo etilganda — tegishlicha bir yil va uch yil davomida;
b) 2021-yil 1-yanvardan boshlab:
(2-band “b” kichik bandining ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 14-fevraldagi PQ-64-sonli qaroriga asosan chiqarilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.02.2025-y., 07/25/64/0154-son)
qishloq xoʻjaligida foydalanilmayotgan yerlarni foydalanishga kiritishda irrigatsiya va melioratsiya obyektlarini qurish va rekonstruksiya qilish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplab berish, qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirishda hamda yangi intensiv bogʻ, uzumzor va issiqxonalarda suv tejovchi sugʻorish texnologiyalarini joriy etish boʻyicha xarajatlarning bir qismini qoplab berish tartiblarini oʻrmon xoʻjaliklari va oʻrmon fondi yerlari ijarachilariga toʻliq tatbiq etish;
Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi tomonidan — Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasining murojaatiga asosan oʻrmon fondining ijaraga berilgan yerlaridagi yer osti suvlari konlarining shakllanish zonalari boʻyicha maʼlumotlarni oʻn besh kundan oshmagan muddatda va bepul taqdim etish;
v) oʻrmon xoʻjaligi sohasidagi ilmiy-tadqiqot ishlarini kuchaytirish, Oʻrmon xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot institutining moddiy-texnika bazasini yangilash, xodimlarni moddiy qoʻllab-quvvatlash hamda olimlar korpusini yoshartirish choralarini koʻrish, shuningdek, sohadagi ilmiy muammolarni aniqlash, ular boʻyicha Fanlar akademiyasining ilmiy-tadqiqot institutlari va boshqa ilmiy muassasalar bilan hamkorlikni kuchaytirish;
g) Toshkent davlat agrar universitetining Oʻrmon xoʻjaligi va landshaft dizayn fakultetida kadrlar tayyorlashni mazmun jihatidan yangi bosqichga koʻtarish, ilgʻor xorijiy tajribalar asosida fakultet tarkibidagi taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklarining oʻquv rejalarini taʼlimning kredit-modul tizimiga bosqichma-bosqich oʻtkazish, soha va ishlab chiqarish talablaridan kelib chiqib, kelgusida yangi taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklarini ochish;
d) oʻrmon xoʻjaligida ekoturizmni jadal rivojlantirish, jumladan:
Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi va Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi oʻrtasida oʻrmon fondi yerlarida ekoturizm loyihalarini amalga oshiruvchi jismoniy yoki yuridik shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻzaro almashish tizimini joriy etish;
oʻrmon fondi yerlarining imkoniyatlarini joyiga chiqqan holda oʻrganish va baholash, salohiyatli oʻrmon fondi yerlarini sayyohlar tashrifi uchun moslashtirish choralarini koʻrish;
oʻrmon fondi yerlarida tashkil etilgan turistik maskanlar hamda xizmatlar toʻgʻrisida axborot beruvchi materiallarni tayyorlash, keng koʻlamli targʻibot-tashviqot ishlarini olib borish.
3. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi bilan birgalikda oʻrmon plantatsiyalarini tashkil etishni moliyalashtirish uchun karbon-kreditlarini jalb qilish choralarini koʻrsin.
Amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisida 2020-yil va 2021-yil yakunlari boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga axborot kiritsin.
4. Quyidagilar:
a) quyidagilarni amalga oshirishni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:
oʻrmonga oid davlat siyosatini rivojlantirish va oʻrmon toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini takomillashtirish;
2030-yilga kelib oʻrmon fondi yerlari maydonini 14 million gektarga, shundan oʻrmon bilan qoplangan yerlarni 6 million gektarga, urugʻ tayyorlash hajmini yiliga 840 tonnaga, asalari oilalari sonini 300 mingtaga, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish hajmini yiliga 32 ming tonnaga, dorivor oʻsimliklar yetishtirish hajmini yiliga 11,6 ming tonnaga yetkazish;
oʻrmon fondi resurslaridan oqilona foydalanish, choʻllanishga qarshi kurashish va atrof-muhitni muhofaza qilish tizimini takomillashtirish;
oʻrmon fondi va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni samarali boshqarishni tashkil etish, oʻrmonlar ekish va ularni qoʻriqlash ishlarini amalga oshirish;
oʻrmonlardan oqilona va tejamkorlik bilan foydalanish, ihotazorlar va oʻrmon plantatsiyalarini barpo etishni jadallashtirish;
oʻrmon fondi yerlarini ijaraga berish, ulardan samarali va oqilona foydalanishda davlat-xususiy sheriklikning qoidalari va tartib-taomillarini keng qoʻllash;
oʻrmonlarni barqaror boshqarish uchun moliyaviy mexanizmlarni maqbullashtirish, oʻrmon xoʻjaliklarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash;
sohaga mahalliy va xalqaro moliya institutlari mablagʻlari, shu jumladan ularning grantlarini jalb etish ishlarini jadallashtirish, ekologik turizmni keng koʻlamda rivojlantirish;
oʻrmon fondi, uning fauna va florasini oʻrganish, hisobini yuritish, koʻpaytirish va saqlash boʻyicha zarur chora-tadbirlarni amalga oshirish;
oʻrmonlarni yongʻinlar, zararkunanda va kasalliklar, noqonuniy daraxt kesilishlaridan va boshqa oʻrmon xoʻjaligiga oid qonun hujjatlarining buzilishlaridan muhofaza qilish;
oʻrmon xoʻjaliklarida bir-biriga bogʻliq boʻlgan xoʻjalik faoliyatini kengaytirish va rivojlantirish;
oʻrmonlarda koʻchat yetishtirish, dorivor oʻsimliklar toʻplash, chorvachilik, baliqchilik va asalarichilik mahsulotlarini yetishtirish hamda ularni qayta ishlashni tashkil etish;
oʻrmon xoʻjaligi sohasida ilmiy tadqiqotlarni kuchaytirish, shuningdek, kadrlar tayyorlash, ularni qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini tubdan takomillashtirish;
b) Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini 2020 — 2022-yillarda amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” (keyingi oʻrinlarda — “Yoʻl xaritasi”) 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Belgilansinki, Konsepsiyani 2022 — 2030-yillarda bosqichma-bosqich amalga oshirish uchun Vazirlar Mahkamasi tomonidan har ikki yilda alohida-alohida “yoʻl xaritalari” tasdiqlanadi.
5. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi:
2021-yildan boshlab har ikki yilda bir marotaba 1-dekabrga qadar keyingi davrga moʻljallangan “yoʻl xaritasi” loyihasining ishlab chiqilishi hamda Vazirlar Mahkamasiga tasdiqlash uchun kiritilishini;
mazkur qaror va “yoʻl xaritalari”da belgilangan tadbirlarning oʻz vaqtida va sifatli ijro etilishini, amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisida har yili yanvar oyida Vazirlar Mahkamasiga axborot kiritilishini taʼminlasin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 7-sentabrdagi “Yer hisobi va davlat kadastrlarini yuritish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6061-son Farmonining 8-bandida yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarning vujudga kelishi, oʻzgarishi va bekor boʻlishiga asos boʻlgan barcha hujjatlarni 2021-yil yakuniga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Milliy geografik axborot tizimida toʻliq davlat roʻyxatidan oʻtkazish belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari hamda Davlat soliq qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi bilan birgalikda 2021-yil yakuniga qadar oʻrmon xoʻjaliklarining oʻrmon fondi yerlaridan doimiy foydalanish huquqi roʻyxatdan oʻtkazilishini taʼminlasin.
7. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi Adliya vazirligi bilan birga 2020-yil 1-dekabrga qadar “Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan oʻrmonchi” faxriy unvonini taʼsis etish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga 3-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 23-avgustdagi “Respublikada oʻrmonlardan foydalanish samaradorligini oshirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4424-son qarorining 7 va 8-bandlari, shuningdek, ushbu qarorga 1 — 7-ilovalar 2021-yil 1-yanvardan oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
10. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda:
qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin;
oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
11. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Sh.M. Gʻaniyev zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2020-yil 6-oktabr,
PQ-4850-son
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-oktabrdagi PQ-4850-son qaroriga 1-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmonlarni muhofaza qilish, saqlab qolish va oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirishning strategik maqsadlari, bu boradagi davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlarini belgilaydi, uning amalga oshirilishi esa kelajak avlodlarga ekologik qulay sharoit yaratish va oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash imkonini beradi.
1-bob. Konsepsiyaning asosiy maqsadlari va ustuvor yoʻnalishlari
1. Quyidagilar Konsepsiyaning asosiy maqsadlari hisoblanadi:
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmonlarni muhofaza qilish, saqlab qolish, qayta tiklash, koʻpaytirish hamda ulardan oqilona foydalanishni taʼminlash maqsadida bozor iqtisodiyoti tamoyillariga asoslangan ijara va davlat-xususiy sheriklikning qoidalari va tartib-taomillarini joriy etish;
choʻllanishga qarshi kurashish, Orol va Orolboʻyi mintaqasi choʻllanishining oldini olish maqsadida oʻrmonzorlar barpo etish;
sohaga chet el investitsiyalarini keng jalb etish orqali oʻrmonlarda ekologiyaga zararsiz, chiqindilardan holi ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish;
oʻrmon xoʻjaliklari faoliyatiga innovatsion texnologiyalarni joriy etish;
oʻrmon xoʻjaliklarini tashkil etish va boshqarishda bozor iqtisodiyoti mexanizmlarini joriy etish orqali ularni bosqichma-bosqich oʻzini oʻzi taʼminlash amaliyotiga oʻtkazish;
oʻrmonlarning turistik salohiyatini oshirish.
2. Asosiy maqsadlarga erishish uchun quyidagi ustuvor yoʻnalishlarni belgilab olish zarur:
oʻrmonga oid davlat siyosatini rivojlantirish va oʻrmon toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini takomillashtirish;
oʻrmon fondi resurslaridan oqilona foydalanish, choʻllanishga qarshi kurashish va atrof-muhitni muhofaza qilish tizimini takomillashtirish;
oʻrmon fondi va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni samarali boshqarishni tashkil etish, oʻrmonlar ekish va ularni qoʻriqlash ishlarini amalga oshirish;
oʻrmonlardan oqilona va tejamkorlik bilan foydalanish, ihotazorlar va oʻrmon plantatsiyalarini barpo etishni jadallashtirish;
oʻrmon fondi yerlarini ijaraga berish, ulardan samarali va oqilona foydalanishda davlat-xususiy sheriklikning qoidalari va tartib-taomillarini keng qoʻllash;
oʻrmonlarni barqaror boshqarish uchun moliyaviy mexanizmlarni maqbullashtirish, oʻrmon xoʻjaliklarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash;
sohaga mahalliy va xalqaro moliya institutlari mablagʻlari, shu jumladan grantlarini jalb etish ishlarini jadallashtirish va ekologik turizmni keng koʻlamda rivojlantirish;
oʻrmon fondi, uning fauna va florasini oʻrganish, hisobini yuritish, koʻpaytirish va saqlash boʻyicha zarur chora-tadbirlarni amalga oshirish;
oʻrmonlarni yongʻinlar, zararkunanda va kasalliklar, noqonuniy daraxt kesilishlaridan va boshqa oʻrmon xoʻjaligiga oid qonun hujjatlarining buzilishlaridan muhofaza qilish;
oʻrmon xoʻjaliklarida bir-biriga bogʻliq boʻlgan xoʻjalik faoliyatini kengaytirish va rivojlantirish;
oʻrmonlarda koʻchat yetishtirish, dorivor oʻsimliklar toʻplash, chorvachilik, baliqchilik va asalarichilik mahsulotlarini yetishtirish hamda ularni qayta ishlash ishlarini tashkil etish;
qoʻmita tizimida yangi qoʻyilayotgan talab va vazifalarni hisobga olgan holda ish jarayonlarini takomillashtirish (mutaxassislar tomonidan amalga oshirilayotgan ishlar va maʼlumotlardan foydalangan holda raqamli boshqaruvni yoʻlga qoʻyishni);
oʻrmon xoʻjaligi sohasida kadrlar tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini tubdan takomillashtirish.
2-bob. Konsepsiyaning yondashuvlari
3. Konsepsiyani amalga oshirishda quyidagi yondashuvlardan foydalaniladi:
normativ-huquqiy bazani tizimlashtirish va takomillashtirish — xalqaro normalarni implementatsiya qilish, oʻrmon qonunchiligini kodifikatsiyalash, oʻrmonlarning iqtisodiy salohiyatini hisoblash, ularni ijaraga ajratishda baholash mexanizmlarini joriy etish;
oʻrmon fondi yer maydonlarining oʻrmon bilan qoplangan qismidan oqilona foydalanish, oʻrmonlarni koʻpaytirish, choʻllanishga qarshi kurashish ishlarining samaradorligini baholash;
oʻrmon fondi yerlarini ijaraga berish, ulardan samarali va oqilona foydalanishda davlat-xususiy sheriklikning qoidalari va tartib-taomillari shaffofligini taʼminlash;
oʻrmonlarning holatini monitoring qilish tizimini takomillashtirish, axborot resurslari fondini shakllantirish;
respublika hududining tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqib, oʻrmon barpo etish, oʻrmon fondini har tomonlama kengaytirish, ularni muhofaza qilishga doir tadbirlarni amalga oshirishda innovatsion texnologiyalarni joriy etish;
ekoturizmni rivojlantirish uchun ekoturistik marshrutlar va zarur infratuzilma obyektlarini tashkil etish;
oʻrmon fondi yerlarida shoʻrlanishga va suvsizlikka chidamli oʻsimliklarni yetishtirishda ilmiy-tadqiqotlar natijalarini keng joriy etish;
xalqaro hamjamiyatning oʻrmonchilik sohasini rivojlantirish va choʻllanishga qarshi kurashish boʻyicha tadbirlarida ishtirok etish.
3-bob. Oʻrmon xoʻjaligi tizimining joriy holati va mavjud muammolar
4. Oʻrmonlar asosan ekologik (muhofaza qilish, sanitariya-gigiyenik, sogʻlomlashtirish va rekreatsion) vazifalar hamda ijtimoiy-iqtisodiy funksiyalarni bajaradi.
Oʻrmon daraxtzorlari qishloq xoʻjaligi ekinlarini suv va shamol eroziyasidan himoya qilishga, sel oqimlarini sizot suvlariga aylantirishga, koʻchma qumlarni mustahkamlashga hamda choʻllanishga qarshi kurashishga xizmat qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasining oʻrmon fondi 11 975,2 ming gektarni yoki mamlakat hududining 26,7 foizini, shu jumladan oʻrmon bilan qoplangan maydon 3 235,7 ming gektarni tashkil etadi.
5. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tizimida 66 ta davlat oʻrmon xoʻjaligi, 3 ta milliy tabiat bogʻi, 9 ta ixtisoslashgan davlat oʻrmon xoʻjaligi, 5 ta davlat oʻrmon ov xoʻjaligi, 4 ta ilmiy-tajriba stansiyalari va 3 ta boshqa ilmiy tashkilotlar faoliyat yuritmoqda.
6. 2020-yilda 432,9 tonna daraxt va butalar urugʻi, 70 mln tup daraxt va butalarning nihol va koʻchatlari yetishtirilgan hamda qishloq xoʻjaligi yerlari atrofida 2 020 gektar maydonda ihota daraxtzorlari barpo etilgan.
Shu davrning yakunigacha chorva soni 28 832 boshni, parranda soni 102,0 ming boshni, asalari oilasi soni 22 644 tani tashkil etgan, 5,1 ming tonna dorivor va ozuqabop oʻsimliklar tayyorlangan, natijada oʻrmon xoʻjaliklarining daromad koʻrsatkichlari 200,0 mlrd soʻmga yetkaziladi.
7. Oʻrmon xoʻjaligi sohasida quyidagi tizimli muammolar mavjud:
oʻrmonlarni saqlash, qayta tiklash va koʻpaytirish boʻyicha jamoatchilik nazorati yoʻlga qoʻyilmagan;
sohada yer turlari boʻyicha hisobni yuritish hamda monitoring qilish yuzasidan elektron tizim yaratilmaganligi oʻrmon tuzish ishlarini sifat va miqdor jihatidan yetarli darajada olib borish imkonini bermayapti;
dorivor va ozuqabop oʻsimliklarning tabiiy zaxiralari ilmiy asoslangan xatlovdan oʻtkazilmagan;
oʻrmon xoʻjaligida yogʻoch ishlab chiqarish sohasi tizimli yoʻlga qoʻyilmaganligi sababli aholining yogʻochga boʻlgan ehtiyoji asosan import hisobiga qondirilmoqda;
oʻrmon xoʻjaliklarida ovchilik, ekoturizm, xalq isteʼmoli mollari va boshqa mahsulotlarni qayta ishlash tizimlari samarali tashkil etilmagan;
oʻrmonlarda oʻrmonchilar uchun tunash joylari mavjud emasligi ular tomonidan kuzatuv va muhofaza ishlarini sifatli tashkil etish imkonini bermayapti;
sohada ilmiy-tadqiqotlar olib borish uchun zamonaviy laboratoriya va shart-sharoitlarning mavjud emasligi xorijiy davlatlardan olib kirilayotgan noyob turdagi oʻsimliklarni iqlimlashtirish (introduksiya), yoʻqolib borayotgan oʻsimliklarning biologik xususiyatlarini oʻrganish hamda sohaga innovatsion texnologiyalarni joriy etish imkoniyatini cheklamoqda;
malakali kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish zarurati mavjud.
4-bob. Oʻrmon xoʻjaligidagi mavjud muammolarni hal etish yoʻllari
8. Respublikada oʻrmon xoʻjaligi salohiyatini oshirish, oʻrmonlarni saqlash, barpo etish va rejali boshqarish orqali ekologik foyda koʻrish, shuningdek, ularning mamlakat rivojlanishidagi ulushini oshirish maqsadida kelgusida quyidagi ishlar amalga oshiriladi:
oʻrmon sohasiga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish va qonunchilikni takomillashtirish choralarini koʻrish;
respublika hududidagi barcha oʻrmon fondi yer maydonlarini davlat xatlovidan va roʻyxatdan oʻtkazish, oʻrmon tuzish ishlari haqidagi yagona elektron maʼlumotlar bazasini shakllantirish;
mavjud oʻrmonlarni muhofaza qilish va qayta tiklash hamda ihotazorlar va oʻrmon plantatsiyalarini barpo etish;
oʻrmon fondi yerlarini yuridik va jismoniy shaxslarga ijaraga berish tizimini joriy qilish orqali iqtisodiy foyda olish amaliyotini yoʻlga qoʻyish;
dorivor oʻsimliklarni yigʻishda samaradorlikni oshirish, jumladan tabiiy oʻsimliklar urugʻidan foydalanish hamda xom ashyoni yigʻish, quritish, saqlash va qadoqlash jarayonlarini takomillashtirish;
soha tashkilotlarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, jumladan oʻrmon xoʻjaliklari texnika parkini modernizatsiya qilish, ilmiy tadqiqotlar olib borishda foydalaniladigan laboratoriyalarni zamonaviy asbob-uskunalar bilan taʼminlash, oʻrmonchilar uyi va kuzatuv minoralarini qurish;
oʻrmonchilik sohasida kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish choralarini koʻrish;
sohaga investitsiyalarni jalb qilish ishlarini tizimli yoʻlga qoʻyish, jumladan xalqaro moliya institutlari mablagʻlarini oʻzlashtirish mexanizmlarini takomillashtirish;
oʻrmonlarni saqlash, qayta tiklash va koʻpaytirish boʻyicha jamoatchilik nazoratini kuchaytirish, shu jumladan oʻrmon qonunchiligi buzilganligi toʻgʻrisida xabar qilgan shaxslarni ragʻbatlantirishga doir qonun hujjatlarini ishlab chiqish;
oʻrmon fondi yerlarida ekoturizmni rivojlantirish, yogʻoch, dorivor va boshqa turdagi import oʻrnini bosuvchi, eksportbop mahsulotlarni ishlab chiqarish ishlarini keng yoʻlga qoʻyish.
1-§. Oʻrmonlarni salbiy antropogen va texnogen omillardan muhofaza qilish va aholining bu boradagi xabardorligini oshirish
9. Oʻrmonlarni vayron qiluvchi antropogen va texnogen omillardan (oʻrmonni noqonuniy kesish, yongʻin, hayvonlarni nazoratsiz oʻtlatish, oʻsimlik xom ashyosini va mevalarni tartibsiz tayyorlash va boshqalar) muhofaza qilish va ularning holatini yaxshilash yuzasidan quyidagi tadbirlar bajariladi:
a) oʻrmon xoʻjaliklarining ekologik salohiyatini oshirish, zararli antropogen va texnogen taʼsir xarakteriga ega boʻlgan omillarni bartaraf etishga qaratilgan qoidalarga amal qilinishini taʼminlash uchun:
oʻrmonlarni muhofaza qilish boʻyicha tegishli meʼyorlar va yoʻriqnomalar ishlab chiqish;
zarur shtat birliklarini shakllantirish va salohiyatli kadrlarni jalb qilish;
xodimlarni maxsus kiyim-kechak, tabel qurol-yarogʻi, yongʻinga qarshi zamonaviy texnika, aloqa va oʻrnatilgan meʼyorlar doirasida transport vositalari va boshqa jihozlar bilan taʼminlash;
har bir oʻrmon xoʻjaligida yongʻinga qarshi kuzatuv minoralarini qurish;
yongʻin xavfi boʻlgan davrda aviapatrul (dron bilan kuzatish) ishlarini tashkil etish;
oʻrmon xoʻjaliklari hududida qonun buzilishi holatlariga yoʻl qoʻygan shaxslarga nisbatan javobgarlik yoki zararni qoplash choralarini koʻrish;
b) umumiy oʻrmonlar, shuningdek, himoya oʻrmonzorlarining ekologik, ijtimoiy va moddiy ahamiyati haqida keng ommani xabardor qilib borish uchun:
oʻrmonlardan samarali foydalanish, ularni asrab-avaylash, barpo etish qoidalarini muntazam ravishda ommaviy axborot vositalarida keng yoritib borish;
oʻrmon xoʻjaligida amalga oshirilayotgan islohotlar va ularning natijadorligiga aholining qiziqishini kuchaytirish boʻyicha choralar koʻrish;
maktablardagi oʻquv jarayonlarini oʻrmonlar, xiyobonlar va hayvonot bogʻlarida “oʻrmon kunlari”ni belgilagan holda oʻtkazilishini tashkil etish;
yosh oʻrmonchilar koʻrik tanlovini tashkil etish va gʻoliblarni ragʻbatlantirish tizimini yaratish.
2-§. Oʻrmonlarni zararkunanda va kasalliklardan himoya qilish
10. Oʻrmonlarni zararkunanda va kasalliklardan samarali muhofaza qilish maqsadida quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:
himoya qilish uslubiyotini ishlab chiqish va takomillashtirib borish;
kasalliklar va zararkunandalarni tezkor aniqlash;
oʻrmon xoʻjaliklariga biologik va kimyoviy preparatlardan foydalanish boʻyicha konsultativ yordam koʻrsatish hamda ularni zarur axborotlar bilan taʼminlash;
oʻrmon patologiyasi holati boʻyicha yagona axborot tizimini shakllantirish;
zararlangan oʻrmon hududlarini tezkor aniqlash, kasalliklar va zararkunandalar tarqalishining oldini olish, ularni profilaktika qilish maqsadida masofadan aniqlovchi moslamalardan (GPS-qurilmalari, GIS-texnologiyalari) foydalanishni keng yoʻlga qoʻyish.
3-§. Oʻrmonlarni qayta tiklash va oʻrmonlashtirish ishlarini jadallashtirish
11. Mavjud oʻrmonlar holatini yaxshilash va ularning maydonlarini koʻpaytirish, oʻrmon fondi yerlarining foydalanilmayotgan maydonlarini oʻzlashtirish hisobiga daromad olish ishlari takomillashtiriladi.
Bunda oʻrmon daraxtzorlarini barpo etish va parvarish ishlari amalga oshiriladi hamda bu jarayonga mahalliy koʻngillilar keng jalb qilinadi.
Bundan tashqari, yaylovlarda boqiladigan chorva mollari bosh sonini aniqlashning samarali usullari ishlab chiqiladi, chorva mollarini almashlab oʻtlatish amaliyotini qatʼiy tartibga solish choralari koʻriladi, chorva bosh soni meʼyorlarini qayta koʻrib chiqish va nazorat qilish tizimi yaratiladi.
1) Choʻl oʻrmonlarida quyidagi ishlar amalga oshiriladi:
himoyalash va qoʻriqlashni kuchaytirish, siyrak oʻrmonlarning toʻliqlik koʻrsatkichini 0,4-0,5 gacha yetkazish;
daraxtlar va choʻl-yaylov oʻsimliklarini ekish orqali yaylovzorlar yaratish;
qumli joylarda, shu jumladan Orol dengizining qurigan tubida qumlarni mustahkamlovchi kimyoviy fiksatorlar, mexanik himoyalovchi vositalar, koʻchat yoki urugʻ ekish usullari yordamida himoya oʻrmonzorlarini barpo etish va bu jarayonda yangi zamonaviy texnologiyalarni qoʻllash.
2) Togʻli hududlardagi eroziya jarayoniga uchragan yerlarda quyidagi ishlar amalga oshiriladi:
himoya oʻrmonzorlarini barpo etish, oʻrmon bilan qoplangan maydonlar va mavjud siyrak daraxtzorlarning toʻliqlik koʻrsatkichini 0,6 va undan yuqori darajaga koʻtarish choralarini koʻrish;
sel oqimlari yuqori boʻlgan hududlarda hamda suv omborlari atrofida oʻrmon meliorativ tadbirlarini amalga oshirish;
dorivor oʻsimliklarni aniqlash va ularni koʻpaytirishda zarur chora-tadbirlarni bajarishni tizimli yoʻlga qoʻyish;
yongʻoq, bodom va pista oʻrmonlarini yuqori hosildor navlar bilan toʻldirish va sanoat plantatsiyalarini barpo etish.
3) Toʻqayzorlarda quyidagi ishlar amalga oshiriladi:
toʻqayzorlarning tabiiy va madaniy holda tiklanishini taʼminlashni kengaytirish;
daryo qirgʻoqlarining yemirilishi va shoʻrlanishining oldini olish boʻyicha zarur chora-tadbirlarni koʻrish;
oʻrmonlarning tabiiy tiklanish hajmi va sifatini yaxshilash;
choʻlda oʻsuvchi dorivor oʻsimliklarni aniqlash va koʻpaytirish ishlarini tashkil etish.
12. Yuqoridagi ishlarni amalga oshirish uchun 2030-yilgacha 1-ilovaga muvofiq qoʻshimcha ravishda jami 72 472 gektar oʻrmon fondi yerlari foydalanishga kiritilishi rejalashtirilgan.
13. 2020-yil holatiga oʻrmonzorlar va butazorlar maydoni 3 235,7 ming gektarni tashkil etib, respublikaning oʻrmon bilan qoplanish koʻrsatkichi 7,2 foizni tashkil etgan boʻlsa, 2030-yilgacha 2-ilovaga muvofiq oʻrmonzorlar va butazorlar maydoni kengaytirilishi hamda tuman hokimliklari zaxirasidagi tabiiy oʻrmonzorlar oʻrmon toifasiga oʻtkazilishi hisobiga ularning maydoni 6 098,9 ming gektarga, respublikaning oʻrmonlashtirish koʻrsatkichi 15 foizga yetkaziladi.
4-§. Choʻllanishga qarshi kurashish
14. Respublikada choʻllanish jarayoni asosan Orol dengizi tubidagi qurigan hududlarda, sugʻoriladigan, lalmi, shuningdek, chorva mollari tartibsiz oʻtlatiladigan, foydali qazilma boyliklari koʻp boʻlgan yerlarda kuzatilmoqda.
Yuqorida taʼkidlangan obyektlarda choʻllanishga qarshi kurashish maqsadida oʻrmonlashtirishni rivojlantirish boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi davlat dasturlari ishlab chiqiladi:
1) choʻl maydonlarida, jumladan Orol dengizining qurigan tubida:
tuproq tiplari xaritasidan foydalangan holda oʻrmon barpo etish uchun yaroqli boʻlgan maydonlar aniqlanadi;
tuproqlari turli tipdagi maydonlarga mos daraxtlardan himoya oʻrmonzorlarini barpo etish dasturi ishlab chiqiladi;
2) sugʻoriladigan va lalmikor yer maydonlarida:
eroziyaga qarshi kurashishda oʻrmon daraxtzorlarini barpo etish va agrotexnik tadbirlarni loyihalashtirish boʻyicha yoʻriqnoma ishlab chiqiladi;
manzarali va mevali daraxtlardan iborat oʻrmon plantatsiyalari tashkil etiladi;
3) ihota daraxtzorlarini koʻpaytirish uchun:
mavjud infratuzilmalar (barpo etilgan yoʻllar, kanallar, sugʻorish tizimlari) atrofida mos ravishda ihota daraxtzorlari yaratiladi;
qishloq xoʻjaligi yerlaridagi mavjud ihota daraxtzorlari xatlovdan oʻtkaziladi hamda dalalar uchun ihota daraxtzorlarining eng kam meʼyori belgilanadi;
foydali qazilmalarni qazish jarayonida yoki boshqa holatda buzilgan yerlarni oʻrmon ekish yoʻli bilan qayta tiklash (rekultivatsiya qilish) ishlari amalga oshiriladi;
ekologik ogʻir sharoitda joylashgan shaharlar, aholi punktlari, xalq xoʻjaligi obyektlari atrofida yashil hududlar barpo etish rejasi ishlab chiqiladi va amalga oshiriladi.
15. 2020-yilda 2 020 gektar maydonda melioratsiya obyektlari atrofida hamda qishloq xoʻjaligi yerlarida hosildorlikni koʻpaytirishga yoʻnaltirilgan shamol va suv eroziyalaridan himoyalash uchun ihota daraxtzorlari barpo etilgan boʻlsa, 2021 — 2030-yillarda 3-ilovaga muvofiq 28 700 gektar maydonda ihota oʻrmonzorlari barpo etiladi.
5-§. Koʻchat va nihollarga boʻlgan talabni qondirish
16. Mamlakatimizdagi koʻchat va nihollarga boʻlgan talabni qondirish uchun quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:
oʻrmon urugʻchilik uchastkalari va seleksion-genetik obyektlarini xatlovdan oʻtkazish va ularni doimiy monitoring qilish;
oʻrmon urugʻchilik plantatsiyalarini musbat daraxtlardan olingan urugʻ, shuningdek, seleksiya asosida ajratib olingan nav va shakllardan undirishni tashkil qilish;
doimiy va vaqtinchalik oʻrmon urugʻchilik uchastkalarini tashkil qilish;
urugʻlarni tozalash, saralash, qadoqlash, saqlash va unuvchanlik sifatini nazorat qilish;
koʻchat va nihollar turlariga boʻlgan ehtiyojlarni oʻrganish va ular asosida koʻchatxonalar tashkil etish;
koʻchat yetishtirishning davlat standartlarini ishlab chiqish, ularning sifatini baholash boʻyicha sertifikatlashtirish tizimini joriy etish;
oʻrmon urugʻchiligi va koʻchatchiligi boʻyicha ilgʻor davlatlar tajribasini oʻrganish, ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish, ularning natijalarini amaliyotga tatbiq etish choralarini koʻrish.
Buning uchun, 2020-yilda 432,9 tonna daraxt va butalar urugʻi tayyorlangan boʻlsa, 2030-yilgacha 7 236 tonna urugʻ 4-ilovaga muvofiq tayyorlanadi.
Shuningdek, 2020-yilda 70 mln tup daraxt va butalarning nihol va koʻchatlari yetishtirilgan boʻlsa, 2030-yilgacha jami 1,3 mlrd tup nihol va koʻchatlar 5-ilovaga muvofiq, jumladan 225,7 mln tup tut daraxti koʻchatlari 5a-ilovaga muvofiq yetishtiriladi.
5-bob. Oʻrmonlarni hamkorlikda boshqarish va ijara munosabatlari tizimini takomillashtirish
17. Oʻrmonlarni davlat-xususiy sheriklik asosida boshqarish va ijara munosabatlari tizimini takomillashtirish, jismoniy va yuridik shaxslarga oʻrmon yerlari va resurslaridan barqaror ijtimoiy-iqtisodiy foyda olish imkoniyati yaratiladi.
1-§. Oʻrmon fondi yerlarida ijara munosabatlarining huquqiy asoslarini takomillashtirish
18. Oʻrmon xoʻjaligi sohasini rivojlantirish maqsadida investitsiyalarni jalb etish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish eng asosiy vazifalardan biridir. Investitsiyalarni jalb etish uchun quyidagi ishlar amalga oshiriladi:
oʻrmon fondi yerlarini jismoniy va yuridik shaxslarga ijaraga berish, ijaraga beruvchi va ijaraga oluvchining huquq va majburiyatlarini tegishli normativ-huquqiy hujjatlarda aniq belgilash;
oʻrmonlarni davlat-xususiy sheriklik asosida boshqarishning huquqiy asoslarini yaratish;
ijaraga berilayotgan yerlardan foydalanish meʼyorlarini ishlab chiqish.
2-§. Ishlab chiqarish funksiyalarining bir qismini xususiy sektorga oʻtkazish
19. Oʻrmonlarni muhofaza qilish va koʻpaytirish faoliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatmagan holda, oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishiga tadbirkorlik faoliyati subyektlarini keng jalb qilish choralari koʻriladi.
Xususan, sanoat plantatsiyalarini barpo etish, yogʻoch va yogʻochga oid boʻlmagan oʻrmon mahsulotlarini yetishtirish hamda qayta ishlash, ov xoʻjaligi va ekologik turizm bilan shugʻullanish, chorvachilik, parrandachilik, asalarichilik, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish koʻrsatkichlarini, birinchi navbatda tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash hisobidan rivojlantirish choralari koʻriladi.
Oʻrmon fondi yerlari hududlarida geologik tadqiqotlar oʻtkazish, ulardagi aniqlangan ruda va noruda tabiiy boyliklarni sanoat usulida qazib olish va qayta ishlash boʻyicha hamkorlikdagi keng koʻlamli ishlar yoʻlga qoʻyiladi.
6-bob. Institutsional salohiyatni rivojlantirish va oʻrmonlarni barqaror boshqarishning samarali mexanizmlarini tashkil etish
1-§. Oʻrmon xoʻjaligi sohasida xodimlarni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash tizimini takomillashtirish
20. Oʻrmon xoʻjaliklariga yuklatilgan vazifa va majburiyatlarni samarali bajarish uchun ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash zarur. Bunda:
oʻrmon xoʻjaligi xodimlari tamgʻalar, maxsus kiyim, ish qurollari, aloqa vositalari, transport va texnik jihozlar bilan toʻliq taʼminlanadi;
har yili “Oʻrmonchilar kuni”ni nishonlash tadbirlari oʻtkaziladi. Shuningdek, oʻrmonchilik sohasini rivojlantirishga oʻz hissasini qoʻshgan shaxslarni ragʻbatlantirish maqsadida faxriy unvon va koʻkrak nishon taʼsis etiladi.
2-§. Oʻrmonchilik sohasida ilmiy kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish
21. Oʻrmonchilik sohasida mutaxassislar tayyorlaydigan oliy taʼlim muassasalari va ilmiy-tadqiqot institutlarining salohiyatini oshirishga qaratilgan hamkorlik tadbirlari amalga oshiriladi. Bunda, oʻrmon xoʻjaliklari va ilmiy-tadqiqot institutlari oʻrtasida uzviy aloqalarni taʼminlash boʻyicha quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:
oʻrmon xoʻjaliklarining kadrlarga boʻlgan ehtiyojlarini hisobga olgan holda tegishli oliy taʼlim muassasalariga qabul kvotalarini qayta koʻrib chiqish;
sohaga oid oʻquv dasturlarini ilgʻor zamonaviy ilmiy-amaliy tajribalarni inobatga olgan holda qayta koʻrib chiqish;
tegishli oliy taʼlim muassasalarining oʻrmon xoʻjaligi fakultetida oʻqiyotgan talabalarning kontrakt toʻlovini oʻrmon xoʻjaliklari mablagʻlari hisobidan moliyalashtirish amaliyotini joriy qilish;
Oʻrmon xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot institutining ilmiy salohiyatini oshirish maqsadida tayanch doktorantura va doktorantura uchun qabul kvotasini koʻpaytirish hamda ularni moddiy ragʻbatlantirish tizimini ishlab chiqish;
iqtidorli yosh olim va mutaxassislarni ishga jalb etish hamda ragʻbatlantirish maqsadida ular uchun uy-joy sharoitlarini yaxshilash chora-tadbirlarini amalga oshirish;
oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirishning eng muhim yoʻnalishlarida ilm-fan va ishlab chiqarish bilan hamkorlikda oʻrmon xoʻjaligini barqaror rivojlantirish, uning mahsuldorligini oshirishga qaratilgan maqsadli dasturlarni ishlab chiqish;
ilmiy xodimlar rahbarligi ostida talabalar ilmiy jamiyatini qayta tiklash va tashkil etish;
oʻrmon xoʻjaligi sohasining muhimligini va oʻrmonning foydali xususiyatlarini yoshlar oʻrtasida targʻib qilish, jumladan maktablarda oʻrmonchilik va ekologik toʻgaraklarni muntazam ravishda tashkil etish.
3-§. Xalqaro va mintaqaviy hamkorlik
22. Xalqaro va mintaqaviy dasturlarda faol ishtirok etish uchun oʻrmonchilik sohasining salohiyatini mustahkamlash borasida quyidagi yoʻnalishlarda ishlar olib boriladi:
oʻrmon siyosati va oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirish strategiyalari boʻyicha mintaqaviy hamda xorijiy tajribani oʻrganish;
oʻrmonlarni boshqarishning masofaviy zondlash usullarini qoʻllashda, amaliy oʻrmon tipologiyasini ishlab chiqishda xorijiy tajribani oʻrganish;
doimiy ravishda xalqaro miqyosdagi ilmiy va amaliy anjumanlarda ishtirok etish;
oʻrmonchilik sohasidagi nufuzli xalqaro tashkilotlar — Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti (FAO), Global ekologik jamgʻarma (GEF) va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikni yanada faollashtirish.
4-§. Oʻrmon xoʻjaliklarining qoʻshimcha daromadlarini oshirish va ulardan maqsadli foydalanish
23. Oʻrmon xoʻjaligi yer fondidan samarali foydalanish, ijara munosabatlarini takomillashtirish, davlat-xususiy sheriklik qoidalari va tartib-taomillarini keng joriy etish, oʻrmon mahsulotlari va dorivor oʻsimliklar plantatsiyalarini kengaytirish, ekoturizmni rivojlantirish hisobiga daromadlarni oshirish boʻyicha tegishli amaliy chora-tadbirlar bajariladi.
Shuningdek, qoʻshimcha daromadlarni oshirish faqat sifati, hajmi va narxini oshirish bilan emas, balki doimiy ravishda yangi yoʻnalishlarni tanlash, jumladan eksportbop va import oʻrnini bosuvchi mahsulot va tovar (ish, xizmat)lar turlarini tashkil etish boʻyicha amaliy ishlar orqali ham yoʻlga qoʻyiladi.
24. Moliyaviy mablagʻlardan samarali foydalanishning aniq mexanizmlarini shakllantirish uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:
har bir oʻrmon xoʻjaligining tuproq-iqlim sharoiti va ixtisoslashuvidan kelib chiqib, daromadlarni oshirish boʻyicha yillik biznes-rejalar ishlab chiqish amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;
oʻrmon plantatsiyalarini tashkil etishni moliyalashtirish uchun karbon-kreditlarini jalb qilish taʼminlanadi;
oʻrmon xoʻjaligi xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish, jumladan ish haqini oshirish, noqulay ob-havo va tabiiy sharoitda ishlayotgan oʻrmonchilarning ish haqlariga qoʻshimcha ustamalar belgilash boʻyicha aniq choralar koʻriladi.
25. Oʻrmon xoʻjaliklarida xususiy sektor subyektlari bilan birgalikda qoʻshimcha daromad manbalarini oshirish uchun:
2020-yil holatiga mavjud 28 832 bosh chorva sonini 6-ilovaga muvofiq 2030-yilgacha 250 ming boshga;
2020-yil holatiga mavjud 102,0 ming bosh parranda sonini 7-ilovaga muvofiq 2030-yilgacha 2 mln boshga;
2020-yil holatiga mavjud 22 644 asalari oilasi sonini 8-ilovaga muvofiq 2030-yilgacha 300 mingtaga;
har xil turdagi qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish yillik koʻrsatkichini mavjud 30 ming gektardan 9-ilovaga muvofiq 31 ming gektarga;
dorivor va ozuqabop oʻsimliklarni yetishtirish va tayyorlash hajmini 5,1 ming tonnadan 10-ilovaga muvofiq 2030-yilgacha 11,6 ming tonnaga;
limonchilikni rivojlantirish maqsadida limonzorlar maydonini 145 gektardan 11-ilovaga muvofiq 2030-yilgacha 500 gektarga yetkazish prognoz koʻrsatkichlari belgilanmoqda.
Buning natijasida oʻrmon xoʻjaliklarining daromad koʻrsatkichlari 12-ilovaga muvofiq 2030-yilgacha 1,0 trln soʻmga yetkaziladi.
5-§. Mexanizatsiyani rivojlantirish istiqbollari
26. Oʻrmon xoʻjaligi mexanizatsiyasini yuqori darajaga koʻtarish uchun mexanizatsiyalashtirish va avtomatlashtirishning yuqori samarali vositalari jalb qilinadi. Shuningdek, oʻrmon xoʻjaliklarining mavjud mashina-traktor parklari yangilab boriladi.
27. Kelajakda, uchuvchisiz uchish apparatlaridan oʻrmon xoʻjaligida quyidagi yoʻnalishlarda foydalanish taʼminlanadi:
oʻrmon fondidagi nazorat uchastkasida rejali oʻrmon patologik monitoringini oʻtkazish;
oʻrmonlarda noqonuniy xoʻjalik faoliyati va noqonuniy kesish ishlariga qarshi kurashish;
murakkab favqulodda vaziyatlarda, jumladan yirik oʻrmon yongʻinlari paydo boʻlganda tashkil qilinadigan tezkor-shtabga axborot yetkazish;
togʻ qiyaliklariga yetib bora olmaydigan transport vositalari oʻrniga uchuvchisiz uchish apparatlaridan patrul sifatida foydalanish;
oʻrmon maydonlari va koʻchatxonalardagi ekinlarni kasallik va zararkunandalardan kimyoviy himoya qilish.
28. Iqlim oʻzgarishining umumiy tendensiyasi munosabati bilan har bir davlat oʻrmon xoʻjaligi tarkibidagi xoʻjaliklar tomonidan yongʻinni oʻchirish va patrul ishlari takomillashtiriladi.
7-bob. Konsepsiyani amalga oshirish va kutilayotgan natijalar
29. Konsepsiyaning amalga oshirilishi natijasida 2030-yilda:
oʻrmon fondi yerlari maydoni 14 mln gektarga yoki mamlakat hududining 32 foiziga yetkaziladi (oʻsish — 17 foiz);
6,1 mln gektar yer maydoni oʻrmon bilan qoplanadi (oʻsish — 1,9 baravar);
yiliga 840 tonna urugʻ tayyorlanadi (oʻsish — 1,9 baravar);
yiliga 190 mln tup koʻchat yetishtiriladi (oʻsish — 2,7 baravar);
yiliga 30 959 ming tup tut daraxti koʻchatlari tayyorlanadi (oʻsish — 2,7 baravar);
yiliga 3 500 gektar ihota oʻrmonlari barpo etiladi (oʻsish — 1,7 baravar);
chorva soni 250 ming boshga yetkaziladi (oʻsish — 8,7 baravar);
parranda soni 2 mln boshni tashkil etadi (oʻsish — 8,7 baravar);
asalari oilalari soni 300 ming oilaga yetkaziladi (oʻsish — 13,2 baravar);
31 820 tonna qishloq xoʻjaligi mahsulotlari (ozuqabop, don va dukkakli ekinlar, meva-sabzavot va boshqalar) yetishtiriladi (oʻsish — 44 foiz);
yiliga 11 674 tonna dorivor oʻsimliklar tayyorlanadi (oʻsish — 2,3 baravar);
tizimda yiliga 1 trln soʻm daromad olinadi (oʻsish — 5 baravar).
Shuningdek, oʻrmon xoʻjaligi korxonalarida 10,0 mingta yangi ish oʻrinlari yaratilib, texnika va mexanizmlar parki toʻliq yangilanadi.
8-bob. Konsepsiyani amalga oshirish mexanizmlari
30. Konsepsiya Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan ikki yillik “Yoʻl xaritalari”ni qabul qilish orqali amalga oshiriladi. Ular asosida tegishli vazirlik hamda idoralar tomonidan tasdiqlanadigan idoraviy dasturlar, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar Kengashlari tomonidan tasdiqlanadigan hududiy harakatlar rejasi ishlab chiqiladi.
(30-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 25-oktabrdagi PF-168-sonli Farmoni tahririda)
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 1-ILOVA
2021 — 2030-yillarda foydalanishga kiritiladigan oʻrmon fondi yerlarining
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 1a-ILOVA
2021 — 2030-yillarda foydalanishga kiritiladigan oʻrmon fondi yerlarini xususiy sektorga ijaraga berish
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga2-ILOVA
2021 — 2030-yillarda oʻrmonzorlar va butazorlar maydonini kengaytirishning
Izoh: oʻrmon bilan qoplangan maydon 2030-yilda 6,1 mln gektarga (15 foiz) yetkaziladi.
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 3-ILOVA
2021 — 2030-yillarda melioratsiya obyektlari atrofida hamda qishloq xoʻjaligi yerlarida hosildorlikni koʻpaytirishga yoʻnaltirilgan shamol va suv eroziyalaridan himoyalash uchun ihota daraxtzorlari barpo etishning
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 4-ILOVA
2021 — 2030-yillarda oʻrmon xoʻjaliklarida daraxt va butalar urugʻlarini tayyorlashning
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 5-ILOVA
2021 — 2030-yillarda oʻrmon xoʻjaliklarida daraxt va butalar nihol hamda koʻchatlarini yetishtirishning
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga5a-ILOVA
2021 — 2030-yillarda oʻrmon xoʻjaliklarida tut daraxti koʻchatlarini yetishtirishning
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 6-ILOVA
2021 — 2030-yillarda oʻrmon xoʻjaliklarida xususiy sektor subyektlari bilan birgalikda chorvachilikni rivojlantirishning
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 7-ILOVA
2021 — 2030-yillarda oʻrmon xoʻjaliklarida xususiy sektor subyektlari bilan birgalikda parrandachilikni rivojlantirishning
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga8-ILOVA
2021 — 2030-yillarda oʻrmon xoʻjaliklarida xususiy sektor subyektlari bilan birgalikda asalarichilikni rivojlantirishning
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 9-ILOVA
2021 — 2030-yillarda oʻrmon xoʻjaliklarida qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishning
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 10-ILOVA
2021 — 2030-yillarda oʻrmon xoʻjaliklarida dorivor va ozuqabop oʻsimliklarni yetishtirish va tayyorlash hajmining
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 11-ILOVA
2021 — 2030-yillarda oʻrmon xoʻjaliklarida xususiy sektor subyektlari bilan birgalikda limonchilikni rivojlantirishning
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 12-ILOVA
2021 — 2030-yillarda Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tizimidagi korxonalar daromadlarining
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga 13-ILOVA
Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tizimida 2030-yilgacha amalga oshiriladigan chora-tadbirlar natijasida erishiladigan
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-oktabrdagi PQ-4850-son qaroriga 2-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasida oʻrmon xoʻjaligi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini 2020 — 2022-yillarda amalga oshirish boʻyicha
(2-ilova Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 31-avgustdagi PF-214-sonli Farmoni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 31.08.2022-y., 06/22/214/0791-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-oktabrdagi PQ-4850-son qaroriga 3-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 5-martdagi “2019-yilda aholi bandligini taʼminlash va yangi ish oʻrinlarini tashkil etish boʻyicha davlat buyurtmasi toʻgʻrisida”gi PQ-4227-son qarorining 3-bandi quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“oʻrmon fondi yerlari ijarachilariga — aholi bandligiga koʻmaklashish markazida roʻyxatdan oʻtgan ishsiz shaxslarni ishga qabul qilgan taqdirda, ularga ish haqi toʻlash xarajatlarini qoplash uchun — 6 oy davomida oʻrtacha ish haqining 50 foizi miqdorida, biroq har bir oy uchun bazaviy hisoblash miqdorining ikki barobaridan oshmagan miqdorda haq toʻlash”.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 25-oktabrdagi “Qishloq xoʻjaligida suv tejovchi texnologiyalarni joriy etishni ragʻbatlantirish mexanizmlarini kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4499-son qarorining 4-bandi quyidagi mazmundagi ”g” kichik band bilan toʻldirilsin:
“g) mazkur qarorga asosan joriy etilayotgan qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash choralari oʻrmon xoʻjaliklari va oʻrmon fondi yerlari ijarachilariga ham toʻliq tatbiq etiladi”.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 11-dekabrdagi “Meva-sabzavotchilik va uzumchilik tarmogʻini yanada rivojlantirish, sohada qoʻshilgan qiymat zanjirini yaratishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4549-son qarorining 9-bandida:
a) birinchi xatboshi chiqarib tashlansin;
b) ikkinchi xatboshi birinchi xatboshi deb hisoblansin.
4. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 19-fevraldagi “Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarining suv tejovchi sugʻorish texnologiyalarini joriy etish boʻyicha xarajatlarining bir qismini qoplab berish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 98-son qarorining 2-bandi quyidagi mazmundagi “d” kichik bandi bilan toʻldirilsin:
“d) mazkur qarorga asosan joriy etilayotgan qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash choralari oʻrmon xoʻjaliklari va oʻrmon fondi yerlari ijarachilariga ham toʻliq tatbiq etiladi”.
5. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 24-fevraldagi 109-son qarori bilan tasdiqlangan Qishloq xoʻjaligida foydalanilmayotgan yerlarni foydalanishga kiritishda irrigatsiya va melioratsiya obyektlarini qurish va rekonstruksiya qilish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplab berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 2-bandi uchinchi xatboshisi “sugʻoriladigan yerlarga” soʻzlaridan keyin “, oʻrmon fondining oʻrmon bilan qoplanmagan va suv bilan taʼminlanmagan yerlariga” soʻzlari bilan toʻldirilsin.