HuquqTech HuquqTech Darslar Testlar Qonunlar Prezident hujjatlari Savol-javob AI'dan bepul so'rash
Shartnomalar

Ijara shartnomasi (mulk yollash)

Mulk ijarasining umumiy qoidalari, tomonlar majburiyatlari, muddatidan oldin bekor qilish, yaxshilanishlar, prokat, transport, bino va korxona ijarasi, lizing hamda tekin foydalanish.

10 ta mavzu 11 daqiqa o'qish O'rta daraja

Ushbu darsdan keyin siz

  • Ijara shartnomasining muhim shartlarini bilasiz
  • Ijaraga beruvchi va oluvchining majburiyatlarini ajrata olasiz
  • Shartnomani muddatidan oldin bekor qilish asoslarini bilasiz
  • Yaxshilanishlar uchun pul olish shartini bilasiz
  • Lizing nima ekanini va uning xavfini bilasiz
  • Tekin foydalanishning ijaradan farqini bilasiz

Dars mundarijasi

  1. Mulk ijarasi: tushunchasi va obyektlari
  2. Shakl, muddat va topshirish
  3. Kamchiliklar va uchinchi shaxs huquqlari
  4. Ijara haqi va foydalanish qoidalari
  5. Muddatidan oldin bekor qilish
  6. Qaytarish, yaxshilanishlar va sotib olish
  7. Prokat va transport vositasi ijarasi
  8. Bino, inshoot va korxona ijarasi
  9. Lizing shartnomasi
  10. Tekin foydalanish (ssuda) shartnomasi

1. Mulk ijarasi: tushunchasi va obyektlari

MULK IJARASI shartnomasi bo'yicha ijaraga beruvchi ijaraga oluvchiga mol-mulkni HAQ EVAZIGA vaqtincha egalik qilish va foydalanish uchun beradi.

⚠️ ENG MUHIM VA ENG FOYDALI QOIDA: ijaraga olingan mol-mulkdan foydalanish natijasida olingan MAHSULOT, MEVA va DAROMADLAR ijaraga oluvchining MULKI hisoblanadi.

Ya'ni ijaraga olingan yerda yetishtirilgan hosil yoki ijaraga olingan uskunada ishlab chiqarilgan mahsulot ijarachiga tegishli.

OBYEKTLARI: yer uchastkalari, korxonalar, binolar, inshootlar, uskunalar, transport vositalari va foydalanish jarayonida o'z tabiiy xususiyatlarini YO'QOTMAYDIGAN boshqa ashyolar.

Ya'ni ISTE'MOL QILINADIGAN ashyo (yoqilg'i, oziq-ovqat, xomashyo) ijara predmeti bo'la olmaydi — chunki uni qaytarib bo'lmaydi.

IJARAGA BERUVCHI mol-mulk mulkdori yoki qonun hamda mulkdor vakolat bergan shaxs bo'lishi mumkin.

MUHIM SHART: shartnomada ijaraga topshiriladigan mol-mulkni aniq belgilash imkonini beruvchi ma'lumotlar ko'rsatilishi kerak. Aks holda shartnoma tuzilmagan hisoblanadi.

Hayotdan misol

Ijara shartnomasida uskuna raqami ko'rsatilmadi — nizoda qaysi uskuna nazarda tutilgani bahsga aylandi.

Asosiy fikrlar

  • Ijara — haq evaziga vaqtincha foydalanish
  • Foydalanish natijasidagi daromad ijarachiga tegishli
  • Iste'mol qilinadigan ashyo ijara predmeti bo'la olmaydi
  • Predmet aniq belgilanishi muhim shart

Predmet noaniq bo'lsa shartnoma tuzilmagan hisoblanadi.

Qonun asosi: FK2 535-modda, FK2 536-modda, FK2 537-modda, FK2 538-modda

2. Shakl, muddat va topshirish

SHAKL: shartnoma qonunda belgilangan hollarda yozma shaklda tuziladi; ko'chmas mulk ijarasi qonunda nazarda tutilgan hollarda davlat ro'yxatidan o'tkaziladi.

MUDDAT: shartnomada belgilanadi. Muddat ko'rsatilmagan bo'lsa, shartnoma NOMUAYYAN muddatga tuzilgan hisoblanadi.

⚠️ NOMUAYYAN MUDDATLI SHARTNOMANI har bir tomon istalgan paytda bekor qilishi mumkin — ikkinchi tomonni qonunda belgilangan muddatda oldindan ogohlantirgan holda.

Bu ijarachi uchun jiddiy xavf: uzoq muddatli rejalar tuzib bo'lmaydi. Shuning uchun muddatni albatta yozing.

TOPSHIRISH: ijaraga beruvchi mol-mulkni shartnoma shartlariga va mol-mulk maqsadiga muvofiq holatda topshirishi shart — barcha mansub ashyolari va hujjatlari bilan.

TOPSHIRILMASA: ijaraga oluvchi mol-mulkni talab qilib olishga va zararni qoplashni yoki shartnomani bekor qilib zararni qoplashni talab qilishga haqli.

AMALIY MASLAHAT: topshirish paytida DALOLATNOMA tuzing va mol-mulk holatini foto bilan qayd eting — bu qaytarish paytidagi nizolarni oldini oladi.

Hayotdan misol

Ijara muddati yozilmadi — ijaraga beruvchi ogohlantirish bilan shartnomani bekor qildi.

Asosiy fikrlar

  • Muddat yozilmasa shartnoma nomuayyan muddatli bo'ladi
  • Nomuayyan muddatli shartnoma ogohlantirish bilan bekor qilinadi
  • Mol-mulk maqsadga muvofiq holatda topshiriladi
  • Topshirish dalolatnomasi keyingi nizolarni oldini oladi

Dalolatnomasiz qabul qilingan mol-mulk qaytarishda muammo tug'diradi.

Qonun asosi: FK2 539-modda, FK2 540-modda, FK2 541-modda

Qolgan 8 ta mavzuni o'qing

Darsning to'liq matni, yakuniy test va AI tushuntirishlari ro'yxatdan o'tgan foydalanuvchilar uchun.

Darsni davom ettirish

Shu moduldagi boshqa darslar

Darslar O'zbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligiga asoslangan; moddalar matni lex.uz rasmiy manbasidan olinadi. Bu umumiy huquqiy ta'lim — aniq holat bo'yicha malakali mutaxassisga murojaat qiling.