Qarz, kredit va bank omonati

QARZ shartnomasi bo'yicha qarz beruvchi qarz oluvchining mulkiga pul yoki turga xos alomatlari bilan belgilanadigan ashyolarni beradi, qarz oluvchi esa shuncha miqdordagi pul yoki shunday ashyolarni qaytarish majburiyatini oladi.

⚠️ ENG MUHIM XUSUSIYAT — QARZ REAL SHARTNOMA: u pul yoki ashyolar HAQIQATDA TOPSHIRILGAN paytdan tuzilgan hisoblanadi.

Ya'ni "qarz beraman" degan va'da o'z-o'zidan qarz shartnomasi emas va uni bajarishga majbur qilib bo'lmaydi.

SHAKL: fuqarolar o'rtasida qonunda belgilangan summadan ortiq qarz, qarz beruvchi yuridik shaxs bo'lganda esa summasidan qat'i nazar — YOZMA shaklda tuziladi.

TILXAT: yozma shakl sifatida qarz oluvchining TILXATI yoki pul hamda ashyolar berilganini tasdiqlovchi boshqa hujjat ham qabul qilinadi.

⚠️ TILXATDA NIMA BO'LISHI KERAK: kim kimga, qancha summa, qachon berdi, qachon qaytariladi, tomonlarning to'liq ma'lumotlari va imzo. Summani so'z bilan ham yozish xavfni kamaytiradi.

DA'VOLASHISH: qarz oluvchi pul yoki ashyolar haqiqatda olinmaganini yoki kamroq olinganini isbotlab, shartnomani da'volashishga haqli. Yozma shakl talab qilinganda esa buni guvohlar ko'rsatuvi bilan isbotlab bo'lmaydi (aldash, zo'rlik va shu kabi hollardan tashqari).

FOIZLAR: qarz beruvchi qarz summasidan foizlar olishga haqli — shartnomada boshqacha nazarda tutilmagan bo'lsa. Foiz miqdori va to'lash tartibi shartnomada belgilanadi.

Shartnomada foiz miqdori ko'rsatilmagan bo'lsa, u qonunda belgilangan tartibda aniqlanadi.

⚠️ FOIZSIZ QARZ ham bo'lishi mumkin — lekin buni SHARTNOMADA aniq yozish kerak. Aks holda foiz talab qilinishi mumkin.

QAYTARISH: qarz oluvchi summani shartnomada belgilangan muddatda va tartibda qaytarishi shart. Muddat belgilanmagan yoki talab qilib olinguncha berilgan bo'lsa — qarz beruvchi talab qilgan kundan qonunda belgilangan muddat ichida qaytarilishi kerak.

QARZ QAYTARILGAN PAYT: summa qarz beruvchiga berilgan yoki uning bank hisobvarag'iga o'tkazilgan paytdan qaytarilgan hisoblanadi.

BUZILISH OQIBATI: qarz oluvchi summani o'z vaqtida qaytarmasa, unga qonunda belgilangan foizlar hisoblanadi — shartnomada nazarda tutilgan foizlardan tashqari.

ANIQ MAQSADLI QARZ: qarz muayyan maqsadda ishlatilishi sharti bilan berilishi mumkin. Bunda qarz beruvchi maqsadli ishlatilishini nazorat qilishga haqli; shart buzilsa u qarzni MUDDATIDAN OLDIN qaytarishni va foizlarni talab qilishi mumkin.

TA'MINOT: qarz garov, kafillik yoki boshqa usul bilan ta'minlanishi mumkin. Ta'minot yo'qolsa yoki yomonlashsa, qarz beruvchi muddatidan oldin qaytarishni talab qilishga haqli.