2019-2029-yillarda Oʻzbekiston Respublikada atom energetikasini rivojlantirish Konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 19-iyuldagi “Oʻzbekiston Respublikasida atom energetikasini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5484-son Farmoni ijrosini taʼminlash, shuningdek, respublikada atom energetikasini mamlakatning yangi yuqori texnologiyali energetika tarmogʻi sifatida rivojlantirishning uzoq muddatli va mustahkam tizimini yaratish maqsadida:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atom energiyasi agentligi (keyingi oʻrinlarda — “Oʻzatom” agentligi) tomonidan mutasaddi vazirliklar va idoralar bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 4-dekabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasi hududida atom elektr stansiyasi qurishni jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4048-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati va Rossiya Federatsiyasi Hukumati oʻrtasida Oʻzbekiston Respublikasi hududida atom elektr stansiyasini qurishda hamkorlik qilish toʻgʻrisidagi Bitimni 2018 — 2021-yillarda amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” tadbirlari amalga oshirilayotganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.

(1-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-maydagi PF-79-sonli Farmoni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 25.05.2024-y., 06/24/79/0363-son)

2. Quyidagilar:

a) quyidagi ustuvor vazifalarni amalga oshirishni nazarda tutuvchi 2019 — 2029-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida atom energetikasini rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

milliy yadro infratuzilmasini rivojlantirish, shu jumladan normativ-huquqiy bazani shakllantirish, Oʻzbekiston Respublikasining yadro xavfsizligining global rejimida ishtirok etishi, atom elektr stansiyasini (keyingi oʻrinlarda — AES) ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot faoliyatini taʼminlash, atom energetikasini tartibga solishning asosini yaratish, yadro-energetika dasturining shaffofligi va jamoatchilik uchun ochiqligini taʼminlash, malakali kadrlar bilan taʼminlash;

birinchi AESni qurish, shu jumladan maydonchani tanlash va AESni joylashtirishni litsenziyalash, loyihalashtirish, qurish va foydalanishga topshirish;

atom energiyasidan foydalanishda atrof-muhit muhofazasini va odamlarni radiatsiyadan himoya qilishni taʼminlash;

xavfsiz va iqtisodiy samarador yadro yoqilgʻi siklini tashkil etish, shu jumladan atom energetikasini yadro yoqilgʻisi bilan uzoq muddatli taʼminlash, ishlatib boʻlingan yoqilgʻi bilan bogʻliq ishlarni xavfsiz amalga oshirish uchun sharoitlar yaratish, uni qayta ishlash va chiqindilarni utilizatsiya qilishni tashkil etish;

atom energetikasini uzoq muddatli rivojlantirishni taʼminlash, shu jumladan, atom ilm-fani va texnologiyalarini rivojlantirish, AES qurilishi va uning ekspluatatsiya qilishni qoʻllab-quvvatlash uchun mamlakatimiz tashkilotlari tomonidan loyiha, konstruktorlik, ekologik va boshqa bilim va tajribani egallashni, kelajakdagi AESlar referent texnologiyalarini tanlash uchun yadro texnologiyalari tendensiyalarini oʻrganish;

b) quyidagi tadbirlarni bajarishni oʻz ichiga olgan 2019 — 2029-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida atom energetikasini rivojlantirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” (keyingi oʻrinlarda — “Yoʻl xaritasi”) 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

yadro xavfsizligi sohasidagi xalqaro konvensiyalarga qoʻshilish yoki ularning qoidalarini Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga implementatsiya qilish, shuningdek atom energiyasidan tinchlik maqsadlarida foydalanish sohasida normalar va qoidalarni ishlab chiqish va qabul qilish;

maydonchani tanlash va AESni joylashtirishni litsenziyalash, AES va uning tashqi infratuzilma obyektlarini loyihalashtirish, qurish va foydalanishga topshirish;

atrof-muhitni muhofaza qilish va radiatsiya himoyasi, shu jumladan ishlatib boʻlingan yadro yoqilgʻisini olib chiqish va saqlash, shuningdek yangi va ishlatib boʻlingan yadro yoqilgʻisi bilan ishlash;

atom ilm-fani va texnologiyalarini, shu jumladan iqtisodiyot va ijtimoiy soha tarmoqlari, uchun noenergetik yadro texnologiyalarini, yadro tibbiyoti va radiokimyoni rivojlantirish;

Konsepsiyada nazarda tutilgan tadbirlarning amalga oshirilishini monitoring va nazorat qilish.

3. Quyidagilarga:

Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining tegishli oʻrinbosarlari zimmasiga — “Yoʻl xaritasi”da nazarda tutilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish boʻyicha vazirlik va idoralar faoliyatini samarali tashkil etish hamda muvofiqlashtirish, shuningdek uning bajarilishini har chorakda tanqidiy muhokama qilishni tashkil etish;

vazirlik va idoralar rahbarlari zimmasiga — mustaqil ekspertlarni (maslahatchilarni), shu jumladan xorijiy ekspertlarni keng jalb etgan holda “Yoʻl xaritasi”da nazarda tutilgan tadbirlarni oʻz vaqtida bajarish;

ilmiy-tadqiqot va taʼlim muassasalari rahbarlari zimmasiga — “Yoʻl xaritasi”da nazarda tutilgan tadbirlar doirasida fundamental va amaliy fanni rivojlantirishni, shuningdek atom energetikasi uchun malakali kadrlar tayyorlashni taʼminlash yuzasidan shaxsiy javobgarlik belgilansin.

4. Energetika vazirligi, Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Adliya vazirligi boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda, aniq muddatlar va masʼul ijrochilarni koʻrsatgan holda, 2019 — 2021-yillarda qabul qilinishi kerak boʻlgan va Konsepsiyani amalga oshirishga yoʻnaltirilgan birinchi navbatdagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish va tasdiqlash rejasini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

5. Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi ommaviy axborot vositalarida tasdiqlangan Konsepsiyaning maqsad va vazifalarini yoritish boʻyicha maqolalar hamda mavzuga oid koʻrsatuvlarni muntazam tashkil etsin.

6. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Z.Sh. Nizomiddinov va Oʻzbekiston Respublikasi energetika vaziri A.S. Sultanov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2019-yil 7-fevral,

PQ-4165-son

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-fevraldagi PQ-4165-son qaroriga 1-ILOVA

2019 — 2029-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida atom energetikasini rivojlantirish

Jahon hamjamiyati global energetika ehtiyojlarini qanoatlantirish muammosini hal etishni qayta tiklanadigan energiya manbalarini (quyosh, shamol va suv) rivojlantirish barobarida ayni paytda energetika ishlab chiqarish umumiy hajmining 11 foizidan oshgan atom energetikasini rivojlantirish bilan bogʻlamoqda. Dunyoning 5 davlati: Fransiya, Slovakiya, Ukraina, Vengriya va Belgiyada atom energiyasi elektr energiyaga boʻlgan ehtiyojning 40 foizdan ortigʻini taʼminlamoqda.

Atom energiyasi ekologik toza energiya hisoblanadi. Atom elektr stansiyalarida (keyingi oʻrinlarda — AES) elektr va issiqlik energiyasi olishda koʻmir, mazut, gazda ishlovchi anʼanaviy koʻrinishdagi issiqlik elektr stansiyalaridan farqli oʻlaroq azot oksidi, oltingugurt, uglerod, kul kabi atrof-muhitni ifloslantiruvchi moddalar hosil boʻlmaydi.

Atom energetikasini rivojlantirishning foydasiga xizmat qiluvchi asosiy iqtisodiy omillardan biri AESning, uzaytirish imkoni bilan, 60 yildan kam boʻlmagan muddatni tashkil qiluvchi butun ishlash davrida ishlab chiqariladigan elektr energiyasi narxining barqarorligini kafolatlash imkoniyati hisoblanadi.

Dunyoning 31 davlatida atom energiyasidan foydalanilmoqda va ularda umumiy quvvati qariyb 400 GVt boʻlgan 450 dan ortiq energiya bloklari faoliyat koʻrsatmoqda. Hozirgi vaqtda 60 ta yangi energiya bloklari bunyod etilmoqda va ulardan 39 tasi Osiyo mintaqasiga toʻgʻri keladi.

Respublika iqtisodiyotining elektr energiyasiga ortib borayotgan ehtiyojini qanoatlantirish maqsadida (2030-yilga borib 117 milliard kVt/soat) 2018-yil 7-sentabr kuni Moskva shahrida Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati va Rossiya Federatsiyasi Hukumati oʻrtasida Oʻzbekiston hududida atom elektr stansiyasini qurishda hamkorlik toʻgʻrisida bitim tuzildi.

Mazkur Bitimda Oʻzbekiston Respublikasi hududida har birining belgilangan quvvati 1,2 GVt boʻlgan ikkita energiya blokidan iborat, zamonaviy va xavfsiz III+ avlod referent AES qurish, shuningdek milliy yadro infratuzilmasi, xavfsizlikni davlat tomonidan tartibga solish, atom energetikasi uchun kadrlar tayyorlash tizimini yaratish, yadro yoqilgʻisini yetkazib berish, ishlatib boʻlingan yadro yoqilgʻisidan foydalanish masalasi yuzasidan hamkorlik qilish nazarda tutilgan.

1-bob. Asosiy qoidalar

1. Ushbu 2019 — 2029-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida atom energetikasini rivojlantirish Konsepsiyasi atom energetikasi sohasida milliy siyosatning asosiy prinsiplari, atom energetikasini rivojlantirishning maqsadlari va ustuvor yoʻnalishlari hamda ularni amalga oshirish boʻyicha tadbirlar, atom energetikasini rivojlantirishning asosiy xavf-xatarlarini, moliyalashtirishning prognoz manbalari, asosiy tadbirlarni amalga oshirish monitoringi va nazorat qilish mexanizmini belgilaydi.

2. 2019 — 2029-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida atom energetikasini rivojlantirish Konsepsiyasining tuzilmaviy sxemasi ushbu Konsepsiyaga ilovada keltirilgan.

2-bob. Atom energetikasi sohasidagi milliy siyosatning asosiy prinsiplari

3. Quyidagilar atom energetikasi sohasidagi milliy siyosatning asosiy prinsiplari hisoblanadi:

atom energiyasidan tinchlik maqsadlarida foydalanish;

odamlar va atrof-muhitni ionlashtiruvchi nurlanishning potensial zararli taʼsiridan himoya qilish;

Atom energiyasi boʻyicha xalqaro agentlikning (keyingi oʻrinlarda — MAGATE) xavfsizlik talablariga rioya etish;

yadro qurolini tarqatmaslik rejimini taʼminlash.

3-bob. Atom energetikasini rivojlantirishning asosiy maqsadlari va ustuvor yoʻnalishlari

4. Quyidagilar 2019 — 2029-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida atom energetikasini rivojlantirishning asosiy maqsadlari hisoblanadi:

infratuzilmasi rivojlangan milliy yadro energetikasini tashkil qilish, umumiy quvvati 2,4 GVt boʻlgan AESni qurish va undan xavfsiz foydalanishni boshlash orqali 2030-yilda mamlakatni ishonchli, xavfsiz, iqtisodiy jihatdan samarali va ekologik toza elektr energiyasi manbai bilan taʼminlash;

atom ilm-fani, texnologiyalari, noenergetik yadro texnologiyalar, malakali milliy kadrlarni tayyorlash orqali atom energiyasidan xavfsiz foydalanish infratuzilmasini taʼminlash.

5. Asosiy maqsadlarga erishish uchun quyidagi asosiy ustuvor yoʻnalishlarni amalga oshirishni taʼminlash zarur:

milliy yadro infratuzilmasini rivojlantirish, shu jumladan normativ-huquqiy bazani shakllantirish, Oʻzbekiston Respublikasining global yadro xavfsizligi tartibotida ishtirok etishi, AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot faoliyatini taʼminlash, atom energetikasini tartibga soluvchi asoslarni yaratish, yadro energetika dasturining jamoatchilik uchun shaffof va ochiqligini taʼminlash, malakali kadrlar bilan taʼminlash;

birinchi AESni qurish, shu jumladan maydonni tanlash va AESni litsenziyalash, AESni loyihalashtirish, qurish va foydalanishga topshirish;

atom energiyasidan foydalanishda atrof-muhit muhofazasini va aholini radiatsiyaviy himoya qilishni taʼminlash;

xavfsiz va iqtisodiy samarali yadro yoqilgʻi siklini tashkil etish, shu jumladan atom energetikasini yadro yoqilgʻisi bilan uzoq muddatga taʼminlash, ishlatib boʻlingan yoqilgʻidan xavfsiz foydalanish uchun sharoitlar yaratish, uni qayta ishlash va chiqindilarni utilizatsiya qilishni tashkil etish.

atom energetikasini uzoq muddatli rivojlantirishni taʼminlash, shu jumladan AESni qurish va undan foydalanishni qoʻllab-quvvatlash uchun atom ilm-fani va texnologiyalarini rivojlantirish, mahalliy tashkilotlar tomonidan loyihaviy, konstruktorlik, ekologik va boshqa bilimlar hamda tajribani oʻrganish, boʻlajak AESlarning referent texnologiyalarini tanlash uchun yadro texnologiyalarining rivojlanish yoʻnalishlarini oʻrganish.

4-bob. Atom energetikasini rivojlantirish xavflarini baholash

6. Atom energetikasini rivojlantirish sohasidagi maqsadlarga erishish quyidagi asosiy xavflarni bartaraf etish yoki kamaytirishga bogʻliq:

a) makroiqtisodiy xavflar:

jahonda, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasining yadro-energetika dasturini moliyalashtirishda ishtirok etayotgan mamlakatlarda iqtisodiy vaziyatning yomonlashuvi;

Oʻzbekiston Respublikasi eksport qiladigan asosiy tovarlarga jahondagi narxlarining keskin va uzoq muddatli pasayishi ehtimoli bilan bogʻliq holda milliy iqtisodiy vaziyatning yomonlashuvi;

atom energetikasini rivojlantirish loyihalarini, shu jumladan, milliy yadro infratuzilmasini rivojlantirishni Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtirishning zarur hajmlari yetarlicha baholanmaganligi.

b) ijtimoiy xavflar:

atom energetikasining ijtimoiy maqbulligi borasida aholi bilan ishlash yetarlicha tashkil qilinmaganligi sababli ijtimoiy taranglik yuzaga kelishi oqibatida yadro-energetika dasturini tugatish yoki toʻxtatib turish;

AES uchun tanlangan maydonni almashtirish zarurati yuzaga kelgan holatda koʻzda tutilmagan xarajatlar;

v) operatsiya xavflari:

qidiruv ishlari davomida yangi, avval kutilmagan man etuvchi yoki xavfli, shu jumladan, ekologik va suvni muhofaza qilish bilan bogʻliq omillarning aniqlanishi sababli tanlangan maydonni oʻzgartirish zarurati tufayli koʻzda tutilmagan xarajatlar;

qonunchilikning bartaraf etib boʻlmaydigan cheklovlari;

AESning referent obyekt sifatidagi optimal qiymatini taʼminlaydigan qonunchilik va normativ-huquqiy hujjatlar tayyorlashning kechiktirilishi sababli AESni qurish qiymatining oshishi;

AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot va tartibga soluvchi organ yetarli darajada rivojlanmaganligi va kadrlar salohiyatining pastligi sababli litsenziyalash, loyihalashtirish va qurilish ishlarining kechikishi;

AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilotning talab etilgan malakaga ega ekspluatatsiya xodimlari bilan yetarlicha taʼminlanmasligi sababli AESni ishga tushirishning kechikishi;

AES uchun uskunalar yetkazib berish borasidagi jiddiy qiyinchiliklar;

g) siyosiy xavflar:

pudratchilar, yetkazib beruvchilar, moliya institutlariga nisbatan xalqaro sanksiyalar qoʻllanilishi.

7. Yadro-energetika dasturini rivojlantirish xavflarini aniqlash va baholash, shuningdek xavflarni bartaraf etish va ular taʼsirining oldini olish boʻyicha tadbirlarni ishlab chiqish loyiha ishtirokchilarining muvaffaqiyatli ishlashi uchun muhim omildir.

5-bob. Moliyalashtirishning prognoz manbalari

8. Quvvati 2,4 GVt boʻlgan birinchi AES qurilishini Oʻzbekiston Respublikasining oʻz mablagʻlari va Rossiya Federatsiyasining davlat krediti hisobidan moliyalashtirish.

9. AES tashqi infratuzilmasi obyektlarini qurishni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atom energiyasi agentligining Atom energetikasini rivojlantirish jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — Atom energetikasini rivojlantirish jamgʻarmasi) mablagʻlari, investorlar mablagʻlari va qonun hujjatlarida taqiqlamagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtirish.

(9-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-maydagi PF-79-sonli Farmoni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 25.05.2024-y., 06/24/79/0363-son)

10. Milliy yadro infratuzilmasini rivojlantirish boʻyicha loyihalarni Atom energetikasini rivojlantirish jamgʻarmasi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti, qisman Rossiya Federatsiyasining davlat krediti mablagʻlaridan va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalardan moliyalashtirish.

11. Inson resurslarini rivojlantirish loyihalarini, shu jumladan, kadrlar tayyorlash, malakali xodimlarni tanlash va saqlab qolish strategiyasini amalga oshirishni Atom energetikasini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari, xorijiy tashkilotlar grantlari va Rossiya Federatsiyasi tomonidan bepul yoki yadro infratuzilmasini rivojlantirish loyihalari doirasida taqdim etiladigan oʻqitish xizmatlari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtirish.

12. Ilmiy va texnologik salohiyatni rivojlantirish loyihalarini Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti, Atom energetikasini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari, xorijiy tashkilotlar grantlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtirish.

6-bob. Atom energetikasini rivojlantirishning asosiy ustuvor yoʻnalishlarini amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlar

1-§. Milliy yadro infratuzilmasini rivojlantirish

13. Milliy yadro-energetika dasturini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasida yadro infratuzilmasini quyidagi asosiy yoʻnalishlarda rivojlantirish nazarda tutiladi:

a) atom energetikasini rivojlantirishning normativ-huquqiy asoslarini shakllantirish:

Oʻzbekiston Respublikasining “Atom energiyasidan tinchlik maqsadlarida foydalanish toʻgʻrisida”gi Qonunini qabul qilish;

Oʻzbekiston Respublikasining yadro xavfsizligi sohasidagi xalqaro konvensiyalarga qoʻshilishi yoki ularning qoidalarini Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga implementatsiya qilish;

referent AESdan chetga chiqishlar bilan bogʻliq chiqimlarni kamaytirish maqsadida yadro texnologiyalarini yetkazib beruvchi mamlakatlarning qonunchiligi ayrim qoidalarini Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga implementatsiya qilish imkoniyatlarini oʻrganish;

xalqaro shartnomalarga muvofiq atom energiyasidan foydalanish sohasida normalar va qoidalar qabul qilish;

AESni loyihalashtirish, qurish va undan foydalanish uchun zarur boʻlgan standartlar, idoraviy normalar, reglamentlar, yoʻriqnomalar, nizomlar va boshqa hujjatlarni qabul qilish (implementatsiya qilish, moslashtirish, ishlab chiqish);

b) Oʻzbekiston Respublikasining yadro xavfsizligi global rejimida ishtirokini taʼminlash:

AESdan foydalanishda Oʻzbekiston Respublikasining yadro-energetika dasturi manfaatlariga daxl qilishi mumkin boʻlgan qoʻshni davlatlar bilan muloqotni tashkil etish;

manfaatdor mamlakatlar, nufuzli xorijiy va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni amalga oshirish yoʻli bilan xavfsizlik manfaatlarida maslahatlashuvlarni taʼminlash;

xavfsizlik masalalarida maslahatlar olish, ekspluatatsiya qilishning xalqaro tajribasidan foydalanish maqsadida, shuningdek olingan saboqlarni hisobga olish uchun MAGATE bilan hamkorlikni amalga oshirish;

MAGATE normalariga rioya qilinishini taʼminlash va MAGATE xavfsizligi normalari negizida xavfsizlik masalalari, xavfsizlik masalasi boʻyicha olinadigan xizmatlar sifatini xalqaro koʻrib chiqilishida ishtirok etish;

AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilotning Butunjahon atom elektrostansiyalari operatorlari assotsiatsiyasiga (WANO) kirishi yuzasidan choralar koʻrish;

AES qurilishi va uni ekspluatatsiya qilish tajribasini Oʻzbekiston Respublikasida qoʻllash uchun toʻliq darajada oʻrganish zarur boʻlgan xalqaro tarmoq hamjamiyatlarida ishtirok etish;

v) AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot faoliyatini taʼminlash:

AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilotni tashkil etish va rivojlantirish;

AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilotning yadro xavfsizligi, maydonlarni va barcha pudratchilarni tanlash, loyiha yechimlari, qurilish sifati, keyinchalik foydalanish, javobgarlikni moliyaviy taʼminlash hamda AESni qurish va ekspluatatsiya qilishning boshqa muhim jihatlari, shu jumladan, zarar uchun javobgarligini belgilash;

maydonga talablar belgilanganidan boshlab, AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilotning AES qurilishi jarayonidagi ishtiroki;

g) Atom energetikasini tartibga solish asoslarini yaratish;

xavfsizlikni davlat tomonidan tartibga solish milliy organini uzoq muddatli rivojlantirish va unga atom energetikasi xavfsizligini tartibga solish sohasida maxsus vakolatlar berish;

atom energiyasidan foydalanishni tartibga solish boʻyicha yadro texnologiyalarini yetkazib beruvchi davlatning tartibga soluvchi talablari, MAGATE normalari, xalqaro va xorijiy tartibga soluvchi tashkilotlar tajribasiga asoslangan normativ-huquqiy bazani rivojlantirish;

atom energetikasi xavfsizligini tartibga solish sohasida qonunchilik talablari va MAGATE normalariga rioya etish;

xavfsizlikni davlat tomonidan tartibga soluvchi organlarning oʻz majburiyatlarini lozim darajada bajarishi uchun yetarli moliyaviy resurslardan uzoq muddat foydalanishini taʼminlash;

atom energiyasidan foydalanish va xavfsizlik ekspertizasi sohasidagi faoliyatni litsenziyalash jarayonini takomillashtirish;

radiatsiya va yadro xavfsizligi sohasida davlat nazorati tizimini takomillashtirish;

xavfsizlikni davlat tomonidan tartibga soluvchi organlar uchun kadrlar tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini yaratish hamda rivojlantirish;

xavfsizlikni davlat tomonidan tartibga soluvchi milliy organlarning atom energetikasi xavfsizligini tartibga solishga masʼul boʻlgan xalqaro va xorijiy tashkilotlar bilan keng hamkorligini taʼminlash;

shu jumladan, xorijiy investitsiyalarni jalb qilgan holda xavfsizlikni davlat tomonidan tartibga soluvchi organlarni ekspert qoʻllab-quvvatlash boʻyicha milliy sektorni rivojlantirish;

d) yadro-energetika dasturining jamoatchilik uchun ochiqligi va oshkoraligini taʼminlash:

Rossiya Federatsiyasining koʻmagida Toshkent shahrida va AES quriladigan maydon joylashadigan hududda atom sohasida axborot markazlarini ochish;

ommaviy axborot vositalari vakillarining vakolatlarini oshirish;

Oʻzbekiston Respublikasida atom energetikasini ommaviylashtirish sohasida tizimli ishlarni tashkil etish va mamlakat aholisini zamonaviy yadro-energetika texnologiyalari, shuningdek ularning xavfsizligi va ekologik sofligi toʻgʻrisida xabardor qilish;

atom energetikasini rivojlantirish borasidagi qarorlar loyihalarini koʻrib chiqish boʻyicha jamoatchilik eshituvlarini tashkil etish;

yadro-energetika texnologiyalari sohasida xalqaro konferensiyalar va koʻrgazmalar tashkil qilish hamda oʻtkazish, shuningdek, xalqaro ekspertlarni jalb etgan holda konferensiyalar, seminarlar, davra suhbatlari oʻtkazish;

atom energetikasi va yadro texnologiyalari sohasida xorijiy sheriklar tomonidan oʻtkaziladigan xalqaro konferensiyalar, koʻrgazmalar, seminarlarda ishtirok etish, ushbu maydonlardan aholiga texnologiyalar xavfsizligi toʻgʻrisida maʼlumot yetkazish uchun axborot manbai sifatida foydalanish;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atom energiyasi agentligi qoshidagi AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot (keyingi oʻrinlarda — “Oʻzatom”) va xavfsizlikni davlat tomonidan tartibga soluvchi organda ularning oʻz ommaviy axborot vositalarini tashkil qilish;

(13-band “d” kichik bandining sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-maydagi PF-79-sonli Farmoni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 25.05.2024-y., 06/24/79/0363-son)

atom sohasidagi xalqaro va xorijiy tashkilotlar tomonidan tashkil etiladigan hamda atom energetikasi sohasida oshkoralikka koʻmaklashadigan xalqaro madaniy va maʼrifiy loyihalarda ishtirok etish;

e) malakali kadrlar bilan taʼminlash:

yadro va radiatsiyaviy xavfsizlik bilan bogʻliq sohalarda talab etiladigan bilimlar va tajriba hamda zarur xodimlar sonini umumiy aniqlash;

yadro-energetika dasturida ishtirok etadigan barcha tashkilotlar ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun yetarli boʻlgan mutaxassislarni jalb qilish, oʻqitish va saqlash strategiyasini ishlab chiqish hamda tasdiqlash;

AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot xodimlarini kontrakt turidan qatʼi nazar, xavfsizlikni taʼminlash majburiyatlariga muvofiq konstruksiyalar, tizimlar va elementlar sifatini tekshirish qobiliyatiga, oʻz darajasida litsenziyalash jarayonini boshqarishga tayyorlashni tashkil etish;

AESni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilotda AESni radiatsiya xavfsizligi boʻyicha foydalanishga tayyorlash bilan bogʻliq ehtiyojlar, shu jumladan oʻqitish va bilimlarni tekshirish uchun ekspert resurslar mavjud boʻlishini taʼminlash;

AES va yadro infratuzilmasi uchun xodimlarni tayyorlash, shu jumladan mutaxassislarning xorijiy davlatlarda stajirovkadan oʻtish dasturlarini ishlab chiqish;

oʻzbek talabalarini xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻqitish, shuningdek oʻzbekistonlik mutaxassislarni atom energetikasi va turdosh sohalarda tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish uchun xorijiy davlatlarga yuborish;

“MMFI” milliy tadqiqot yadro universitetining Toshkent shahridagi filialida, Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston milliy universiteti, Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti, Samarqand davlat universiteti va boshqa taʼlim muassasalarida atom energetikasi sohasida kadrlar tayyorlash uchun tegishli oʻquv yoʻnalishlarini ochish;

respublika atom sohasini davlat tomonidan tartibga soluvchi organ xodimlarini tayyorlash.

2-§. Birinchi AESni qurishning asosiy bosqichlari

14. Quyidagilar birinchi AESni qurishning asosiy bosqichlari hisoblanadi:

AESni joylashtirish uchun maydon tanlash va litsenziyalash (2019-2020-yillar).

AES va uning tashqi infratuzilma obyektlarini loyihalashtirish (2020 — 2022-yillar).

AESni qurish hamda ishga tushirish (2022 — 2030-yillar).

3-§. Atrof-muhit muhofazasi va radiatsiya himoyasini taʼminlash

15. Milliy yadro-energetika dasturining rivojlantirilishi munosabati bilan atrof-muhit muhofazasi va radiatsiya himoyasi sohasidagi tadbirlar Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

4-§. Xavfsiz va iqtisodiy jihatdan samarali boʻlgan yadro yoqilgʻisi siklini tashkil qilish

16. Xavfsiz va iqtisodiy jihatdan samarali boʻlgan yadro yoqilgʻisi siklini tashkil qilish quyidagi bosqichlardan iborat:

uran rudasini qazib olish va qayta ishlash;

yadro yoqilgʻisi ishlab chiqarish uchun mamlakatning uran qazib olish salohiyatidan foydalanish;

yangi yadro yoqilgʻisini xarid qilish;

ishlatib boʻlingan yadro yoqilgʻisi bilan ishlash;

ishlatib boʻlingan yadro yoqilgʻisini qayta ishlash uchun olib chiqish yoki qimmatbaho energetik material sifatida uzoq vaqt saqlashni tashkil etish;

ishlatib boʻlingan yadro yoqilgʻisi chiqindilarini uzoq vaqt saqlash;

yadro yoqilgʻisi sikli chiqindilarini butunlay koʻmish.

5-§. Atom energetikasini uzoq muddatli rivojlantirishni taʼminlash

17. Atom energetikasini uzoq muddatli rivojlantirishni taʼminlash quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

atom ilm-fani va yadro texnologiyalarini rivojlantirish;

AESdan foydalanish milliy sektorini rivojlantirish, shu jumladan, xorijiy va milliy investitsiyalarni jalb qilish, ilmiy-texnik hamkorlik va ekspert xizmatlari koʻrsatish sohasida qoʻshma korxonalar tashkil etish;

kelajakdagi AESlar referent texnologiyasini tanlash uchun yadro texnologiyalarining dunyo miqyosidagi rivojlanish jarayonlarini oʻrganish;

iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy soha uchun noenergetik yadro texnologiyalarini rivojlantirish.

7-bob. Chora-tadbirlar amalga oshirilishini monitoring va nazorat qilish

18. Konsepsiyada nazarda tutilgan tadbirlar amalga oshirilishini monitoring va nazorat qilish uch darajali nazorat tizimini ishlab chiqish hamda joriy etish orqali taʼminlanadi.

1-daraja — “Oʻzatom” agentligining Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga har haftada tezkor hisobot berishi;

2-daraja — Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligining Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziriga har oyda hisobot berishi;

3-daraja — Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligining Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga yadro-energetika dasturini rivojlantirishning strategik va dolzarb yoʻnalishlari boʻyicha har chorakda hisobot berishi.

2019 — 2029-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida atom energetikasini rivojlantirish konsepsiyasiga ILOVA

2019 — 2029-yillarda oʻzbekiston atom energetikasini rivojlantirish konsepsiyasining

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-fevraldagi PQ-4165-son qaroriga 2-ILOVA

2019 — 2029-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida atom energetikasini rivojlantirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha