HuquqTech
Yoqilgʻi-energetika tarmogʻidagi islohotlarni yangi bosqichga olib chiqish, tarmoqda davlat boshqaruvi va xususiy sektor faoliyati chegaralarini aniq belgilash, investitsiya loyihalarini amalga oshirishda sogʻlom raqobat muhitini shakllantirish hamda yoqilgʻi-energetika resurslari bozorida ochiqlik va shaffoflikni taʼminlash maqsadida qaror qilaman:
I. Maqsadlar
1. Quyidagilar ushbu Farmonni qabul qilishdan koʻzlangan asosiy maqsadlar etib belgilansin:
(a) mamlakat energetika xavfsizligini mustahkamlash va tarmoq barqarorligini taʼminlash;
(b) yoqilgʻi-energetika tarmogʻida natijaga asoslangan boshqaruv tizimini yoʻlga qoʻyish;
(v) davlat va xususiy sektor oʻrtasidagi munosabatlarni “strategiya — tartibga solish — nazorat — ijro” tamoyili asosida oʻrnatish;
(g) yoqilgʻi-energetika tarmogʻining investitsiyaviy jozibadorligi va sarmoya kiritish shaffofligini oshirish hamda ushbu yoʻnalishda sogʻlom raqobat muhitini yaratish;
(d) yoqilgʻi-energetika tarmogʻida raqobatni rivojlantirish hamda barcha uchun teng huquq va shart-sharoitlar yaratish orqali zamonaviy ekotizimni joriy qilish.
II. Yoqilgʻi-energetika tarmogʻidagi institutsional islohotlar
2. Belgilansinki:
(a) Energetika vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Vazirlik) tomonidan yoqilgʻi-energetika tarmogʻi korxonalari va isteʼmolchilariga shartnomaviy, xizmat koʻrsatish va boshqa xoʻjalik munosabatlari boʻyicha individual tusdagi ruxsatnomalar berish amaliyoti bekor qilinadi;
(b) Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligi (keyingi oʻrinlarda — Regulator) zimmasiga elektr energiyasi bilan bir qatorda tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminotida bozor tamoyillarini bosqichma-bosqich shakllantirish hamda tartibga solish vazifalari yuklatiladi;
(v) Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasiga (keyingi oʻrinlarda — Inspeksiya) qoidabuzarliklarning oldini olish, profilaktika qilish, xavflarni erta aniqlashga qaratilgan preventiv nazorat modeliga asoslangan vazifalar yuklatiladi;
(g) yoqilgʻi-energetika tarmogʻi korxonalari tegishliligi boʻyicha yoqilgʻi-energetika resurslarini qazib olish, ishlab chiqarish, qayta ishlash, tashish, saqlash, uzatish, taqsimlash, yetkazib berish va sotish boʻyicha xoʻjalik (tijorat) faoliyatini amalga oshirish vazifasini bajaradi.
3. Quyidagilar:
(a) Energetika vazirligining asosiy faoliyat yoʻnalishlari 1-ilovaga muvofiq;
(b) Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligining yangi faoliyat yoʻnalishlari 2-ilovaga muvofiq;
(v) Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasining qoʻshimcha faoliyat yoʻnalishlari 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
4. Vazirlik, Iqtisodiyot va moliya vazirligi va Regulatorning quyidagi takliflariga rozilik berilsin:
(a) Regulator xodimlarining umumiy cheklangan sonini qoʻshimcha 21 ta shtat birligiga oshirish. Bunda qoʻshimcha shtat birliklarini moliyalashtirish 2026-yilda Energetika bozorini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi, 2027-yildan boshlab har yili Davlat budjeti parametrlarini shakllantirishda nazarda tutiladi;
(b) Vazirlik huzuridagi Yoqilgʻi-energetika sohasini isloh qilish va davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish boʻyicha loyiha ofisining asosiy vazifalari etib quyidagilarni belgilash:
(i) yoqilgʻi-energetika tarmogʻida mavjud axborot tizimlarining funksional imkoniyatlarini kengaytirish, bunda sunʼiy intellekt texnologiyalarini joriy etish, tarmoqning yagona maʼlumotlar bazasini shakllantirish;
(ii) raqamli platformalar orqali energiya resurslariga boʻlgan talab va taklif prognozlari, yoqilgʻi-energetika balansi, yoqilgʻi-energetika tarmogʻini rivojlantirish boʻyicha qisqa va uzoq muddatli rejalarni ishlab chiqish va yangilab borish;
(iii) davlat-xususiy sheriklik loyihalarini amalga oshirishda tarmoq korxonalariga koʻmaklashish, talab etiladigan yer maydonlarini ajratishda Vazirlik nomidan harakat qilish, loyihalarni amalga oshirish holatini monitoring qilish va muammolarni bartaraf etish;
(iv) kasbiy va oliy taʼlim muassasalari bilan hamkorlikda tarmoq korxonalari uchun kadrlar tayyorlash, malakasini oshirish, shu jumladan, dual taʼlimni joriy etish yuzasidan takliflar tayyorlash;
(v) raqamli texnologiyalar va sunʼiy intellekt yordamida yoqilgʻi-energetika tarmogʻi xodimlarini boshqarish, tarmoq korxonalarida eng muhim samaradorlik koʻrsatkichlariga (KPI) erishilishini baholash va monitoring qilishni joriy etish.
III. Yoqilgʻi-energetika resurslarini prognozlash va strategik rejalashtirish
5. Vazirlik, Regulator, Iqtisodiyot va moliya vazirligi:
(a) 2026-yil yakuniga qadar hududlar va tarmoqlarning yoqilgʻi-energetika resurslariga boʻlgan talabidan kelib chiqib, quyidagilarni koʻzda tutuvchi 2050-yilga qadar isteʼmolchilarni yoqilgʻi-energetika resurslari bilan barqaror taʼminlash konsepsiyasini tasdiqlashga oid normativ-huquqiy hujjat loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin hamda tasdiqlangan Konsepsiyani eʼlon qilsin:
(i) yoqilgʻi-energetika resurslari salohiyati;
(ii) demografik oʻzgarishlar va hududlarning ixtisoslashuvi hamda iqtisodiyot tarmoqlarining uzoq muddatli talab prognozi;
(iii) yoqilgʻi-energetika resurslari diversifikatsiyasi, muqobil energiya manbalari, shu jumladan, qayta tiklanuvchi energiya, energiya saqlash tizimlari va atom energetikasini rivojlantirishning uzoq muddatli istiqbollari;
(iv) energiya samaradorligini oshirish, zamonaviy raqamli va innovatsion texnologiyalarni keng joriy etish, shuningdek, yuqori samarador, ekologik toza va yangi avlod energetika texnologiyalariga bosqichma-bosqich oʻtish mexanizmlari;
(v) respublika isteʼmolchilarini yoqilgʻi-energetika resurslari bilan barqaror taʼminlash orqali energetika xavfsizligi va mustaqilligini mustahkamlash;
(b) har 5 yilda mazkur Konsepsiyani yangilab, tegishli normativ huquqiy-hujjat loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritib borsin.
6. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:
(a) respublika isteʼmolchilarini yoqilgʻi-energetika resurslari bilan taʼminlashni rivojlantirish rejasini ishlab chiqish mazkur Farmonning 4-ilovasidagi sxemaga muvofiq amalga oshiriladi. Bunda:
(i) Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan Vazirlik, Regulator bilan birgalikda har yilning avgust oyiga qadar tarmoqlar va hududlar kesimida har yili yangilanadigan yoqilgʻi-energetika resurslariga boʻlgan talabning uch yillik prognozlari (keyingi oʻrinlarda — Talab prognozlari) ishlab chiqiladi;
(ii) Vazirlik va Regulator tomonidan Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda har yilning sentabr oyiga qadar Talab prognozlari asosida har yili yangilanadigan isteʼmolchilarni yoqilgʻi-energetika resurslari bilan taʼminlash boʻyicha uch yillik rivojlantirish rejasini (keyingi oʻrinlarda — Strategik reja) tasdiqlashni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasi Vazirlar Mahkamasiga kiritiladi;
(iii) Talab prognozlari va Strategik reja Vazirlar Mahkamasi tomonidan har yilning oktabr oyiga qadar tasdiqlanadi va eʼlon qilinadi;
(b) yoqilgʻi-energetika tarmogʻida istiqbolli investitsiya loyihalari rejasini ishlab chiqish va ularning tanlov hujjatlari toʻplamini tayyorlash mazkur Farmonning 5-ilovasidagi sxemaga muvofiq amalga oshiriladi. Bunda:
(i) tasdiqlangan Strategik reja asosida Regulator va Vazirlik tomonidan har yilning noyabr oyiga qadar har bir loyihaning asosiy texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlari, loyihani amalga oshirish tamoyillari va moliyalashtirish manbalari, talab etiladigan yer uchastkasi hamda infratuzilma tavsifi koʻrsatilgan holda istiqbolli investitsiya loyihalarining uch yillik rejasi (keyingi oʻrinlarda — Investitsiya rejasi) Vazirlar Mahkamasiga kiritiladi;
(ii) Investitsiya rejasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan har yilning yakuniga qadar tasdiqlanadi va eʼlon qilinadi;
(iii) Investitsiya rejasidagi loyihalarning tanlov hujjatlari toʻplami buyurtmachi yoki davlat sherigi tomonidan, shuningdek, mahalliy va xalqaro loyiha institutlarini jalb qilgan holda tayyorlanadi va ochiq eʼlon qilib boriladi;
(iv) loyiha tashabbuskori (amalga oshiruvchi) qonunchilikda belgilangan tartibda tanlov asosida aniqlanadi;
(v) Investitsiya rejasiga kiritilgan loyihalar uchun talab etiladigan yer uchastkalari qonunchilikda belgilangan tartibda ajratiladi;
(vi) buyurtmachi (davlat sherigi) Investitsiya rejasiga koʻra investitsiyalarni oʻzlashtirish, loyihalarni belgilangan muddatda amalga oshirish va ishga tushirishga masʼul hisoblanadi;
(v) investorlar bilan toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralar olib borish, loyihalar doirasida individual xususiyatga ega imtiyozlar va preferensiyalar berish, Investitsiya rejasiga kiritilmagan loyihalarni boshlash qatʼiy taqiqlanadi;
(g) obyektlarni loyiha-smeta hujjatlarini parallel ravishda ishlab chiqish va moliyalashtirish bilan bir vaqtda qurish va rekonstruksiya qilishga (xususiy investitsiyalar hisobidan quriladigan obyektlar bundan mustasno) ruxsat berilmaydi.
IV. Yoqilgʻi-energetika tarmogʻida moliyaviy operatsiyalar va pul oqimlarini boshqarish mexanizmlarini isloh qilish
7. Belgilansinki, 2027-yil 1-iyuldan boshlab Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasi faoliyatining shaffofligi, tezkorligi va samaradorligini taʼminlash maqsadida Yoqilgʻi-energetika sohasida idoralararo tarif komissiyasining yagona raqamli platformasi (keyingi oʻrinlarda — Raqamli platforma) joriy etiladi. Bunda Raqamli platforma orqali:
(a) faoliyati tartibga solinadigan korxonalar tomonidan tarif buyurtmalari hamda tariflarni hisoblash uchun zarur boʻlgan moliyaviy, texnik va boshqa maʼlumotlarni elektron shaklda qabul qilish va qayta ishlash taʼminlanadi;
(b) tarif hisob-kitoblari Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan tariflarni shakllantirish tartibi asosida avtomatlashtirilgan tarzda amalga oshiriladi;
(v) tarif buyurtmalari boʻyicha maʼlumotlarni avtomatlashtirilgan tarzda tahlil qilish, ularning isteʼmolchilarni yoqilgʻi-energetika resurslari bilan taʼminlash boʻyicha yillik rivojlantirish rejasiga va istiqbolli investitsiya loyihalar rejasiga muvofiqligini tekshirish imkoni yaratiladi;
(g) tarif buyurtmalarini koʻrib chiqish, tuzatishlar kiritish, kelishish va qaror qabul qilish jarayonlari raqamlashtiriladi;
(d) qabul qilinayotgan tarif qarorlarining tartibga solinadigan korxonalar moliyaviy barqarorligiga hamda Davlat budjetiga taʼsirini baholash imkoni taʼminlanadi;
(j) tariflarni davlat tomonidan tartibga solish jarayoni boʻyicha yagona elektron maʼlumotlar bazasi shakllantiriladi hamda qaror qabul qilish jarayonining shaffofligi taʼminlanadi;
(z) elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz isteʼmolchilaridan hamda ulgurji qayta sotuvchilardan kelib tushadigan pul mablagʻlarini taqsimlash tartibini shakllantirish, har uch oyda qayta koʻrib chiqish hamda monitoringini yuritish tizimi avtomatlashtirilgan tarzda amalga oshiriladi;
(i) elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz isteʼmolchilaridan hamda ulgurji qayta sotuvchilardan kelib tushadigan pul mablagʻlari taqsimotidagi ishtirokchilar uchun mablagʻlar taqsimoti jarayonining shaffofligi taʼminlanadi.
8. Belgilansinki:
(a) Raqamli platformani ishlab chiqishda Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Regulator — buyurtmachi, “Davlat axborot tizimlarini yaratish va qoʻllab-quvvatlash boʻyicha yagona integrator — “UZINFOCOM” MCHJ — pudratchi hisoblanadi;
(b) Raqamli platformani ishlab chiqish xarajatlari “Energetika islohotlari uchun innovatsion uglerod resurslarini qoʻllash” (iCRAFT) loyihasi doirasida Regulatorga raqamlashtirish uchun ajratilgan mablagʻlar hisobidan moliyalashtiriladi.
V. Yoqilgʻi-energetika tarmogʻida kadrlar salohiyatini tubdan oshirish
9. Boshqaruv samaradorligi agentligi 2026-yil yakuniga qadar:
(a) Vazirlik, Regulator va Inspeksiya bilan birgalikda markaziy apparat, tizim korxona va tashkilotlarining xodimlari uchun yoqilgʻi-energetika, muqobil energiya manbalari, energetik rejalashtirish, dispetcherlik, maʼlumotlar tahlili (data analiz) va boshqa yoʻnalishlar boʻyicha ilgʻor xorijiy davlatlarda stajirovkalarni tashkil etsin. Bunda stajirovka dasturining aniq maqsad va natijalarga yoʻnaltirilganligiga alohida eʼtibor qaratiladi;
(b) Vazirlik va yoqilgʻi-energetika tarmogʻi korxonalari bilan birgalikda nomzodlarni yuqori va oʻrta boʻgʻin rahbarlik lavozimiga tayinlashdan oldin hamda bir yilda bir marta yuqori va oʻrta boʻgʻin rahbarlarini shaxsiy-professional diagnostikadan oʻtkazish mexanizmini yoʻlga qoʻysin.
10. Vazirlik 2030-yilga qadar:
(a) Regulator, Energiya samaradorligi milliy agentligi, Atom energiyasi agentligi va “El-yurt umidi” jamgʻarmasi bilan birgalikda yoqilgʻi-energetika tarmogʻida nufuzli xorijiy universitetlarda taʼlim oladigan talabalar sonini bosqichma-bosqich yillik 50 nafarga yetkazish choralarini koʻrsin;
(b) Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi bilan birgalikda yoqilgʻi-energetika tarmogʻida kadrlar salohiyatini oshirish boʻyicha jami 50 million dollarga teng grant mablagʻlarini jalb qilsin.
VI. Farmon ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat
11. Yoqilgʻi-energetika tarmogʻini isloh qilish, normativ-huquqiy bazani mustahkamlash va tarmoqni raqamlashtirish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi 6-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga 7-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.
13. Vazirlik, Regulator manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
14. Farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsan javobgar etib Bosh vazir oʻrinbosari J,A. Qoʻchqorov va energetika vaziri Sh.X. Xodjayev belgilansin.
15. Mazkur Farmon ijrosini muhokama qilib borish, masʼul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoqilgʻi-energetika masalalari boʻyicha maslahatchisi B.R. Narmatov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2026-yil 22-sentabr,
PF-202-son
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 22-sentabrdagi PF-202-son Farmoniga1-ILOVA
Energetika vazirligining asosiy faoliyat yoʻnalishlari
1. Oʻzbekiston Respublikasining energetika xavfsizligini va yoqilgʻi-energetika tarmogʻining barqarorligini taʼminlash, qayta tiklanuvchi va muqobil energiya manbalarini rivojlantirish, shuningdek, isteʼmolchilarning energiya resurslariga boʻlgan ehtiyojini qondirishga qaratilgan yagona davlat siyosatini yuritish.
2. Yoqilgʻi-energetika tarmogʻining strategik rivojlanish hamda yoqilgʻi-energetika resurslarining ishlab chiqarilishi va isteʼmolini diversifikatsiya qilish rejalarini ishlab chiqish va ular ijrosini monitoring qilish.
3. Yoqilgʻi-energetika tarmogʻini texnik jihatdan tartibga solish, metrologiya va sertifikatlashtirish, shu jumladan, yangi texnologiyalar va xalqaro standartlarni joriy qilish boʻyicha ishlarni muvofiqlashtirish.
4. Yoqilgʻi-energetika tarmogʻining raqamli ekotizimini yaratish, sunʼiy intellekt yordamida jarayonlarni muntazam tahlil va monitoring qilish.
5. Yoqilgʻi-energetika tarmogʻida muhandis-texnik va boshqaruv kadrlarini tayyorlash, malakasini oshirish va qayta tayyorlash boʻyicha tizimli ishlarni tashkil qilish.
6. Yoqilgʻi-energetika sohasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlar oʻtkazish hamda ilmiy-texnikaviy loyihalarni amalga oshirish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish, shu jumladan, ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalarini joriy etishni qoʻllab-quvvatlash.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 22-sentabrdagi PF-202-son Farmoniga2-ILOVA
Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligining yangi faoliyat yoʻnalishlari
1. Elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminotida bozor tamoyillarini bosqichma-bosqich tashkil qilishni taʼminlash.
2. Elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz bozorlarida raqobatni qoʻllab-quvvatlash, bozorning jozibadorligini hamda talab va taklifning mutanosibligini taʼminlash.
3. Elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz bozorlarining barcha ishtirokchilari uchun teng huquq va shaffoflikni taʼminlovchi qonun-qoidalarga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini oʻrnatish.
4. Elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz bozorlari ishtirokchilari faoliyatini litsenziyalash, ularning litsenziya shartlariga amal qilishini nazorat qilish.
5. Elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlashdagi texnologik yoʻqotishlarning ruxsat etilgan meʼyorlarini tasdiqlash.
6. Bozor konyunkturasi va energiya resurslariga boʻlgan ehtiyojdan kelib chiqqan holda ishlab chiqarish hajmlarini oshirishni rejalashtirish hamda infratuzilmani yaratishga qaratilgan uzoq muddatli investitsiya siyosatini shakllantirishda va amalga oshirishda ishtirok etish.
7. 2028-yildan boshlab elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminotida:
(a) tartibga solinadigan tariflar va toʻlovlarni tasdiqlash;
(b) isteʼmolchilar huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, xizmatlar sifati ustidan monitoringni amalga oshirish hamda isteʼmolchilar murojaatlarini koʻrib chiqishning samarali tizimini joriy etish.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 22-sentabrdagi PF-202-son Farmoniga3-ILOVA
Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasining qoʻshimcha faoliyat yoʻnalishlari
1. Qoidabuzarliklarni aniqlash va jazolashga yoʻnaltirilgan amaliyot bilan birga uslubiy koʻmak koʻrsatish, qoidabuzarliklarning oldini olish, profilaktika qilish, xavflarni erta aniqlash amaliyotini joriy qilish.
2. Xavflarni oldindan baholash, qoidabuzarliklar sabablarini tahlil qilish va ularni bartaraf etishga qaratilgan profilaktik tadbirlarni amalga oshirish.
3. Yoqilgʻi energetika tarmogʻidagi korxonalar va isteʼmolchilar uchun qonunchilikda belgilangan majburiy talablarni sodda, ochiq va tushunarli shaklda eʼlon qilish hamda targʻibot-tashviqot tadbirlarini doimiy amalga oshirish.
4. Nazorat tadbirlarini xavf darajasiga asoslangan yondashuv orqali tashkil etish, ogohlantirish va kamchiliklarni ixtiyoriy bartaraf etish uchun muddat berish amaliyotini qoʻllash.
5. Energetika obyektlarini avariyalar sodir boʻlishi, texnik holati hamda qonunchilik va texnik qoidalar talablariga rioya etish koʻrsatkichlari boʻyicha har yili reyting baholashni amalga oshirish hamda ochiqlik va shaffoflik tamoyillari asosida eʼlon qilib borish.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 22-sentabrdagi PF-202-son Farmoniga4-ILOVA
Respublika isteʼmolchilarini yoqilgʻi-energetika resurslari bilan taʼminlashni rivojlantirish rejasini ishlab chiqish
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 22-sentabrdagi PF-202-son Farmoniga5-ILOVA
Yoqilgʻi-energetika tarmogʻida istiqbolli investitsiya loyihalari rejasini ishlab chiqish ularning tanlov hujjatlari toʻplamini tayyorlash
Izoh: mahalliy tashkilot hamda korxonalarning oʻz mablagʻlari va kreditlari asosida amalga oshiriladigan loyihalar bundan mustasno.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 22-sentabrdagi PF-202-son Farmoniga6-ILOVA
Yoqilgʻi-energetika tarmogʻini isloh qilish, normativ-huquqiy bazani mustahkamlash va tarmoqni raqamlashtirish boʻyicha
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 22-sentabrdagi PF-202-son Farmoniga7-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 29-maydagi “Elektr energiyasi va tabiiy gaz yetkazib berish hamda isteʼmol qilish sohasida toʻlov intizomini yanada mustahkamlash, shuningdek, ijro ishi yuritish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5059-son Farmonining 8-bandida:
(a) beshinchi xatboshi chiqarib tashlansin;
(b) oltinchi va yettinchi xatboshilar tegishincha beshinchi va oltinchi xatboshilar deb hisoblansin.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 25-yanvardagi “Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari faoliyatini samarali yoʻlga qoʻyishga doir birinchi navbatdagi tashkiliy chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-14-son Farmoniga 1-ilovada “28. Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligi” boʻlimi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 16-fevraldagi “2023-yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-57-son qarorining 11-bandi uchinchi xatboshisi chiqarib tashlansin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 28-sentabrdagi “Energetika sohasini isloh qilishning navbatdagi bosqichini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-166-son Farmonida:
(a) 5-bandning ikkinchi — oʻn birinchi xatboshilari quyidagi mazmundagi ikkinchi — oʻninchi xatboshilar bilan almashtirilsin:
“Quyidagilar Agentlikning asosiy vazifalari etib belgilansin:
elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminotida raqobatga asoslangan ulgurji va chakana bozorlarni bosqichma-bosqich tashkil qilishni taʼminlash;
elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminotining ulgurji va chakana bozorlarida raqobatni qoʻllab-quvvatlash, bozorning jozibadorligini hamda talab va taklifning mutanosibligini taʼminlash;
elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminotining raqobatga asoslangan ulgurji va chakana bozorlari ishtirokchilari uchun teng huquq va shaffoflikni taʼminlovchi qonun-qoidalarga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini oʻrnatish;
elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminotining raqobatga asoslangan ulgurji va chakana bozorlari ishtirokchilari faoliyatini litsenziyalash, ularning litsenziya shartlariga amal qilishini nazorat qilish;
elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlashdagi texnologik yoʻqotishlarning ruxsat etilgan meʼyorlarini tasdiqlash;
bozor konyunkturasi va energiya resurslariga boʻlgan ehtiyojdan kelib chiqqan holda, ishlab chiqarish hajmlarini oshirishni rejalashtirish hamda infratuzilmani yaratishga qaratilgan uzoq muddatli investitsiya siyosatini shakllantirishda va amalga oshirishda ishtirok etish;
2028-yildan boshlab elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminotida tartibga solinadigan tariflar va toʻlovlarni tasdiqlash;
2028-yildan boshlab elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminotida isteʼmolchilar huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, xizmatlar sifati ustidan monitoringni amalga oshirish hamda isteʼmolchilar murojaatlarini koʻrib chiqishning samarali tizimini joriy etish”;
(b) 10-bandning “g” kichik bandi birinchi xatboshisidagi “30” raqami “50” raqami bilan almashtirilsin.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 17-yanvardagi “Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-28-son qarorida:
(a) 2-bandning birinchi xatboshisidagi “30” raqami “50” raqami bilan almashtirilsin;
(b) 3-bandning uchinchi xatboshisida “elektr energetikasi sohasida” soʻzlari “elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminoti sohalarida” soʻzlari bilan almashtirilsin;
(v) 1-ilovada:
(i) 1 — 3-bandlardagi “Elektr energiyasining” soʻzlari “Elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminoti sohalarining” soʻzlari bilan almashtirilsin;
(ii) 4-bandda “Elektr energiyasining raqobatga asoslangan ulgurji va chakana bozorlari” soʻzlari “Elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminoti sohalaridagi bozor” soʻzlari bilan almashtirilsin;
(iii) 5 va 6-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“5. 2028-yildan boshlab elektr energiyasi, tabiiy va suyultirilgan gaz taʼminoti sohalarida tartibga solinadigan tariflar va toʻlovlarni belgilash uslubiyotlarini ishlab chiqish.
6. Elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlashdagi texnologik yoʻqotishlarning ruxsat etilgan meʼyorlarini tasdiqlash”.
6. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 10-iyuldagi 484-son qarori bilan tasdiqlangan Isteʼmolchilarni elektr energiyasi va tabiiy gaz tarmoqlaridan uzib qoʻyish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 23-bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
7. Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 31-maydagi “Elektr energiyasi va tabiiy gazdan foydalanish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 319-son qarorida:
(a) 1-ilovada:
(i) 2-band quyidagi mazmundagi oʻn birinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“namunali isteʼmolchi — EHNATga ulangan va masofadan boshqarish imkoniyatiga ega hisobga olish uskunasi bilan taʼminlangan, elektr energiyasi uchun muddati oʻtgan qarzdorligi mavjud boʻlmagan hamda elektr energiyasidan foydalanish va uni hisobga olish boʻyicha qoidabuzarliklarga yoʻl qoʻymagan isteʼmolchi (maishiy isteʼmolchilar va oxirgi ikki oy davomida toʻlov intizomiga rioya qilmagan isteʼmolchilar bundan mustasno);
oʻn birinchi — qirq uchinchi xatboshilar tegishlicha oʻn ikkinchi — qirq toʻrtinchi xatboshilar deb hisoblansin;
(ii) 20-bandda:
beshinchi xatboshi chiqarib tashlansin;
oltinchi xatboshi beshinchi xatboshi deb hisoblansin;
(iii) 78-bandning sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“tungi davr soatlarida — belgilangan tarif;
yarim tigʻiz davr soatlarida — belgilangan tarifga nisbatan 1,5 baravar miqdorda kamayuvchi koeffitsiyent qoʻllab amalga oshiriladi”;
(iv) 84-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“84. EHNATga ulangan hisoblagichga ega boʻlgan isteʼmolchilarga elektr energiyasi oldindan toʻlangan toʻlov doirasida yetkazib beriladi. Bunda namunali isteʼmolchining shaxsiy hisobvaragʻidagi mablagʻ tugaganda elektr energiyasini yetkazib berish EHNAT orqali avtomatik ravishda toʻxtatiladi hamda mablagʻ kelib tushgandan soʻng avtomatik ravishda tiklanadi”;
(v) 88-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“88. Elektr energiyasi uchun toʻlov quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
maishiy isteʼmolchilar har oyning 10-sanasiga qadar oʻtgan oyda isteʼmol qilingan elektr energiyasi uchun toʻliq hisob-kitob qilishlari shart, EHNATga ulangan maishiy isteʼmolchilar bundan mustasno;
EHNATga ulangan maishiy isteʼmolchilar qarzdorligi mavjud boʻlganda, dastur orqali darhol tarmoqdan uziladi;
isteʼmolchilarga (maishiy isteʼmolchilardan tashqari) elektr energiyasi 100 foiz oldindan haq toʻlash asosida yetkazib beriladi, namunali isteʼmolchilar bundan mustasno;
namunali isteʼmolchilar hisobot oyi uchun shartnomada belgilangan elektr energiyasi qiymatining 15 foizini hisobot oyi boshlanguniga qadar oldindan toʻlaydi;
hisobot oyining qolgan qismi uchun toʻlovlar isteʼmolchi tomonidan elektr energiyasiga boʻlgan ehtiyojidan kelib chiqib, hisobot oyi davomida ixtiyoriy ravishda qismlarga boʻlib amalga oshiriladi;
isteʼmolchining shaxsiy hisobvaragʻidagi mablagʻning tugashi va shu munosabat bilan elektr energiyasini yetkazib berishning avtomatik toʻxtatilishi toʻlov intizomining buzilishi hisoblanmaydi;
namunali isteʼmolchida muddati oʻtgan qarzdorlik yuzaga kelganda, EHNAT bilan maʼlumot almashinuvi uning aybi bilan buzilganda, hisobga olish uskunasi ishiga aralashish yoki elektr energiyasidan noqonuniy foydalanish holati aniqlanganda, namunaviy isteʼmolchi maqomini yoʻqotadi;
15 foizlik oldindan toʻlov tartibini qoʻllash uchun belgilangan talablarga isteʼmolchi qayta muvofiq boʻlganda, mazkur tartib keyingi hisobot oyidan avtomatik ravishda tiklanadi;
isteʼmolchining 15 foizlik oldindan toʻlov tartibidan foydalanish huquqi EHNAT va hisob-kitob maʼlumotlari asosida avtomatik ravishda aniqlanadi. Bunda isteʼmolchidan alohida murojaat yoki qoʻshimcha kelishuv tuzish talab etilmaydi;
isteʼmol qilingan elektr energiyasi uchun elektr taʼminoti shartnomasida belgilangan muddatlarda toʻlanmagan qarzi boʻlgan yuridik shaxslarga elektr energiyasi yetkazib berish toʻxtatib qoʻyiladi (maxsus tartibga koʻra elektr energiyasi yetkazib beriladigan isteʼmolchilar bundan mustasno). Bunda tadbirkorlik reytingida “yuqori” va “oʻrta” toifadagi korxonalarga oldindan toʻlov summasining 50 foizini hisobot oyining birinchi sanasigacha va qolgan qismini hisobot oyining oʻn beshinchi sanasigacha boʻlib toʻlashga ruxsat beriladi”;
(b) 2-ilovada:
(i) 2-bandda:
quyidagi mazmundagi yigirma oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“namunali isteʼmolchi — TGNHATga ulangan va masofadan boshqarish imkoniyatiga ega hisobga olish uskunasi bilan taʼminlangan, tabiiy gaz uchun muddati oʻtgan qarzdorligi mavjud boʻlmagan hamda tabiiy gazdan foydalanish va uni hisobga olish boʻyicha qoidabuzarliklarga yoʻl qoʻymagan isteʼmolchi (maishiy isteʼmolchilar va ikki oy davomida toʻlov intizomiga rioya qilmagan isteʼmolchilar bundan mustasno)”;
yigirma oltinchi — oʻttiz sakkizinchi xatboshilar tegishincha yigirma yettinchi — oʻttiz toʻqqizinchi xatboshilar deb hisoblansin;
(ii) 63-band quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Elektron shaklda tuzilgan tabiiy gazni yetkazib berish shartnomasini qogʻoz shaklida rasmiylashtirish yoki takroran qogʻoz shaklida tuzish talab etilmaydi”;
(iii) 107-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin;
(iv) 111-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“111. Isteʼmolchi tomonidan tabiiy gazni yetkazib berish uchun tuzilgan shartnoma asosida yetkazib beriladigan tabiiy gaz uchun 100 foiz oldindan toʻlov amalga oshirilishi shart, issiqxona xoʻjaliklari va namunali isteʼmolchilar bundan mustasno.
Namunali isteʼmolchilar hisobot oyi uchun shartnomada belgilangan tabiiy gaz qiymatining 15 foizini hisobot oyi boshlanguniga qadar oldindan toʻlaydi.
Hisobot oyining qolgan qismi uchun toʻlovlar isteʼmolchi tomonidan tabiiy gazga boʻlgan ehtiyojdan kelib chiqib, hisobot oyi davomida ixtiyoriy ravishda qismlarga boʻlib amalga oshiriladi.
Isteʼmolchining shaxsiy hisobvaragʻidagi mablagʻning tugashi va shu munosabat bilan tabiiy gazni yetkazib berishning avtomatik toʻxtatilishi toʻlov intizomining buzilishi hisoblanmaydi.
Namunali isteʼmolchida muddati oʻtgan qarzdorlik yuzaga kelganda, TGNHAT bilan maʼlumot almashinuvi uning aybi bilan buzilganda, hisobga olish uskunasi ishiga aralashish yoki tabiiy gazdan noqonuniy foydalanish holati aniqlanganda, namunali isteʼmolchi maqomini yoʻqotadi.
15 foizlik oldindan toʻlov tartibini qoʻllash uchun belgilangan talablarga isteʼmolchi qayta muvofiq boʻlganda, mazkur tartib keyingi hisobot oyidan avtomatik ravishda tiklanadi.
Isteʼmolchining 15 foizlik oldindan toʻlov tartibidan foydalanish huquqi TGNHAT va hisob-kitob maʼlumotlari asosida avtomatik ravishda aniqlanadi. Bunda isteʼmolchidan alohida murojaat yoki qoʻshimcha kelishuv tuzish talab etilmaydi.
Issiqxona xoʻjaliklariga hosil yilining dastlabki 6 oyida (oktabr — mart) yetkazib beriladigan tabiiy gaz uchun oldindan toʻlov 50 foiz miqdorida, qolgan qismi oy yakuniga qadar, keyingi oylardan boshlab esa har oyda 100 foiz oldindan toʻlov amalga oshiriladi. Bunda mazkur xatboshidagi qoida tegishli oyda oldingi davr uchun qarzdorligi boʻlmagan issiqxona xoʻjaliklariga tatbiq qilinadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlariga asosan tabiiy gazni sotishda narxni shakllantirishning alohida tartibi belgilanadigan isteʼmolchilar uchun yetkazib berilgan tabiiy gaz toʻlovlari alohida tariflar asosida amalga oshiriladi.
Maishiy isteʼmolchilarni issiqlik energiyasi bilan taʼminlash uchun tabiiy gazdan foydalanadigan idoraviy va munitsipal uy-joy fondidagi, yuridik shaxslar yotoqxonalaridagi, koʻp kvartirali uylarni boshqarish organlaridagi lokal qozonxonalarga yetkazib beriladigan tabiiy gaz boʻyicha toʻlovlar va hisob-kitoblar maishiy isteʼmolchilar uchun bazaviy meʼyor boʻyicha belgilangan tarif asosida amalga oshiriladi”;
(v) 118-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin;
(vi) 119-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“119. Isteʼmolchilar hisob-kitob davri boshlanishidan kamida besh kun oldin tabiiy gazni yetkazib berish shartnomasida koʻrsatilgan oylik tabiiy gaz hajmi qiymati summasining 100 foizi miqdorida gaz taʼminoti tashkilotining hisobvaragʻiga toʻlovlarni oldindan amalga oshirishi shart, namunali isteʼmolchilar va issiqxona xoʻjaliklari bundan mustasno”.