Do'stingiz sizdan katta miqdorda qarz olib, qaytarmadi. Qarz berganingiz haqida Telegram yozishmalari bor, ammo yozma shartnoma (tilxat) tuzilmagan.
1. Siz qanday yo'l tutasiz?
- A Darhol politsiyaga jinoyat haqida ariza yozaman
- B Dalillarni yig'ib, fuqarolik tartibida (sud orqali) undirish yo'lini tanlayman
- C Yozma shartnoma yo'q — pulni qaytarib bo'lmaydi
- D Pul berganini ko'rgan guvohlarni sudga olib boraman — shu yetarli
To'g'ri javobni ko'rish
B) Dalillarni yig'ib, fuqarolik tartibida (sud orqali) undirish yo'lini tanlayman
Qarz — odatda fuqarolik-huquqiy nizo. Yozma shakl talab qilingan qarzda guvohlar ko'rsatmasi bilan isbotlash mumkin emas, lekin yozishmalar, bank o'tkazmasi kabi yozma va boshqa dalillar ishlatilishi mumkin; bitimning o'zi haqiqiyligicha qoladi.
Qarz shartnomasida qaytarish muddati ko'rsatilmagan. Qarz beruvchi qarzni qaytarishni talab qildi.
2. Qarz oluvchi qachon qaytarishi shart?
- A Istalgan vaqtda, o'zi xohlaganda
- B Qarz beruvchi talab qo'ygan kundan boshlab qonunda belgilangan muddat ichida
- C Faqat sud qaroridan keyin
- D Bir yildan keyin
To'g'ri javobni ko'rish
B) Qarz beruvchi talab qo'ygan kundan boshlab qonunda belgilangan muddat ichida
Qaytarish muddati shartnomada belgilanmagan bo'lsa, qarz oluvchi uni qarz beruvchi talab qo'ygan kundan boshlab qonunda belgilangan muddat ichida qaytarishi kerak.
Qarz oluvchi sudda: «Tilxatga imzo qo'yganman, lekin pulni aslida olmaganman», demoqda.
3. Qaysi fikr to'g'ri?
- A Imzo qo'yilgan bo'lsa, bunday da'vo umuman mumkin emas
- B U pulni amalda olmaganini isbotlab da'volashishga haqli, lekin yozma qarzni (aldash, zo'rlik, tahdid kabi hollardan tashqari) guvohlar bilan rad eta olmaydi
- C Guvohlar har doim yetarli
- D Faqat notarius hal qiladi
To'g'ri javobni ko'rish
B) U pulni amalda olmaganini isbotlab da'volashishga haqli, lekin yozma qarzni (aldash, zo'rlik, tahdid kabi hollardan tashqari) guvohlar bilan rad eta olmaydi
Qarz oluvchi pulni olmaganini isbotlab qarz shartnomasi yuzasidan da'volashishi mumkin. Yozma bo'lishi lozim bo'lgan qarzni guvohlar ko'rsatmasi bilan rad etish taqiqlanadi — aldash, zo'rlik, tahdid va shu kabi istisnolardan tashqari.
Ikki fuqaro qonun yozma shaklni talab qiladigan bitimni og'zaki tuzgan. Endi biri «bitim haqiqiy emas» demoqda.
4. Umumiy qoida qanday?
- A Oddiy yozma shaklga rioya qilmaslik bitimni avtomatik haqiqiy emas qiladi
- B Bitim haqiqiyligicha qoladi, faqat taraflar uni guvohlar bilan isbotlash huquqidan mahrum bo'ladi (qonunda to'g'ridan-to'g'ri boshqacha ko'rsatilmagan bo'lsa)
- C Bitim notarius tasdiqlamaguncha mavjud emas
- D Faqat summasi kichik bo'lsa haqiqiy
To'g'ri javobni ko'rish
B) Bitim haqiqiyligicha qoladi, faqat taraflar uni guvohlar bilan isbotlash huquqidan mahrum bo'ladi (qonunda to'g'ridan-to'g'ri boshqacha ko'rsatilmagan bo'lsa)
Oddiy yozma shaklga rioya qilmaslik bitimni haqiqiy emas qilmaydi; nizoda taraflar faqat guvohlar ko'rsatmasiga tayanish huquqini yo'qotadi. Qonun yoki kelishuvda to'g'ridan-to'g'ri ko'rsatilgan hollar bundan mustasno.
Foizsiz qarz olgan Jasur muddatidan oldin qaytarmoqchi, qarz beruvchi esa «muddat kelganda olaman» deb rad etmoqda.
5. Jasur muddatidan oldin qaytara oladimi?
- A Yo'q, faqat muddatida
- B Ha — foizsiz qarz muddatidan oldin qaytarilishi mumkin
- C Faqat qarz beruvchi roziligi bilan
- D Faqat sud ruxsati bilan
To'g'ri javobni ko'rish
B) Ha — foizsiz qarz muddatidan oldin qaytarilishi mumkin
Foizsiz qarz qarz oluvchi tomonidan muddatidan oldin qaytarilishi mumkin. Foizli qarzni esa muddatidan oldin qaytarish faqat shartnomada nazarda tutilgan bo'lsa yoki qarz beruvchi roziligi bilan mumkin.
Qolgan 3 ta savolni yeching
To'liq test, natija hisobi va xatolar bo'yicha AI izohi ro'yxatdan o'tgan foydalanuvchilar uchun.
Testni boshlash
Savollar O'zbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligi asosida tuzilgan. Aniq muddat va summalarni qonun matnidan tekshiring.
HuquqTech